استاندارد حسابداري شماره 21 حسابداري اجاره ها

استاندارد حسابداري شماره 21 حسابداري اجاره ها ( (اصلاح شده براساس استانداردهاي حسابداري جديد تا مهر 1389 471 استاندارد حسابداري شماره 21 حسابداري اجاره ها فهرست مندرجات شماره بند 1 - • مقدمه 2 3 - • دامنه كاربرد 4 • تعاريف 5 6 - • طبقه بندي اجاره ها 10 11 - • حسابداري اجاره ها توسط اجاره كننده 24 11 - – اجاره هاي سرمايه اي 21

استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها

( (اصلاح شده براساس استانداردهاي حسابداري جديد تا مهر 1389
471
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
فهرست مندرجات
شماره بند
1 – • مقدمه 2
3 – • دامنه كاربرد 4
• تعاريف 5
6 – • طبقه بندي اجاره ها 10
11 – • حسابداري اجاره ها توسط اجاره كننده 24
11 – – اجاره هاي سرمايه اي 21
22 – – اجاره هاي عملياتي 24
25 – • حسابداري اجاره ها توسط اجاره دهنده 44
25 – – اجاره هاي سرمايه اي 36

37 – – اجاره هاي عملياتي 44
45 – • معاملات فروش و اجاره مجدد 51
• تاريخ اجرا 52
• مطابقت با استانداردهاي بين المللي حسابداري 53
473
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
اي ن استاندارد بايد با توج ه ب ه ” مقدم ها ي بر استانداردها ي حسابدار ي“ مطالع ه و
بكار گرفت ه شود.
مقدمه
1 . هدف اين اس تاندارد، تجويز رويه هاي حسابداري و افشاي مناسب براي اجاره هاي
سرمايه اي و عملياتي توسط اجاره دهنده و اجاره كننده است .
2 . اجاره ابزاري است كه واحد تجاري از طريق آن حق خريد يا استفاده از داراييها را به دست
مي آورد. در قراردادهاي اجاره به شرط تمليك ، اجاره دهنده موظف است در صورت عمل
به شرايط قرارداد توس ط اجاره كننده ، مالكيت قانوني دارايي مورد اجاره را در پايا ن مدت
اجاره به وي انتقال دهد . بنابراين الزاما ت اين استاندارد در مورد حسابدار ي قراردادهاي
اجاره به شرط تمليك نيز كاربرد دارد.
دامنه كاربرد
3 . الزامات اين استاندارد بايد برا ي حسابداري كليه اجاره ها به استثناي موارد زير بكار گرفته شود :
الف. قراردادهاي اجاره براي اكتشاف يا بهر ه برداري از مناب ع طبيعي مانند نف ت ، گاز، جنگ ل ،
فلزات و ساير حقو ق مربوط به معادن ، و
ب . قراردادهاي اعطاي مجوز درخصو ص استفاد ه از موارد ي نظير فيلمها ي سينماي ي و
ويديويي ، نمايشنامه ، حق اختراع ، حق تأليف و نرم افزارهاي رايانه اي .
4 . اين استاندارد، براي قراردادهايي كاربرد دارد ك ه حق استفاده از دارايي را انتقال مي دهد،
حتي اگر بخ ش عمده اي از خدمات تعمير و نگهداري دارايي توسط اجاره دهنده ارائه شود .
ازسوي ديگر، اين استاندارد براي قراردادهاي خدماتي كه حق استفاده از دارايي را
از يك طرف قرارداد ب ه طرف ديگر منتقل نمي كند، كاربرد ندارد.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
474
تعاريف
5 . اصطلاحات ذيل در اي ن استاندارد با معاني مشخص زير بكار رفته است :
• اجاره : موافقتنامه اي است كه به موجب آن ، اجاره دهنده در قبا ل درياف ت مبل غ يا مبال غ
مشخصي حق استفاده از دارايي را براي مدت مورد توافق به اجاره كننده واگذار م يكند.
• اجاره سرمايه اي : عبارت است از اجار ه اي كه به موجب آن تقريباً تما م مخاطرا ت و مزايا ي
ناشي از مالكيت دارايي به اجاره كننده منتقل مي شود. مالكيت داراي ي ممك ن اس ت نهايتاً
انتقال يابد يا انتقال نيابد.
• اجاره عملياتي : به اجاره اي غير از اجاره سرمايه اي اطلاق مي شود.
• اجاره غير قاب ل فسخ : نوعي اجاره است كه تنها در موارد زير قابل فسخ است :
الف . وقوع برخي پيشامدهاي احتمالي بعيد،
ب . با مجوز اجاره دهنده ،
ج . انعقاد قرارداد جديد اجار ه براي همان دارايي يا دار ايي مشابه ، بين همان اجاره كننده و
اجاره دهنده ، يا
د . پرداخت مبلغ اضافي توسط اجاره كننده ، به گونه اي كه در آغاز اجار ه در رابطه با
استمرار اجاره اطميناني معقول وجود داشته باشد.
• آغاز اجاره : عبارت است از تاري خ در اختيار گرفت ن دارايي يا آغاز تعل ق گرفت ن اجار ه بها،
هر كدام مقدم است .
• دوره اجاره : عبارت از دور ه غيرقابل فسخي است كه اجاره كننده ، دارايي مورد نظر را برا ي
آن دوره اجاره كرده است به اضافه هر مدت زمان ديگري كه اجاره كننده اختيار دارد اجار ه
آن دارايي را با پرداخ ت يا بدو ن پرداخت مبلغ اضافي ادامه دهد و در آغاز اجار ه اطمينا ن
معقولي وجود داشته باشد كه اجاره كننده از اي ن اختيار استفاده خواهد كرد.
• حداقل مبالغ اجاره : عبارت است از مبالغ ي كه اجاره كننده بايد در طو ل دوره اجاره بپردازد
يا از و ي انتظار م ي رود كه پرداخت كند (به استثناي مخارج ماليات ، نگهداري دارايي و
خدمات كه به عهده اجاره دهنده است ) به اضافه :
الف . در ارتباط با اجار ه كننده ، هر مبلغي كه توسط وي يا ه ر شخص وابسته به وي تضمين
شده است ، يا
ب . در ارتباط با اجار ه دهنده ، هر گونه ارزش باقيمانده كه پرداخت آن توسط
اجاره كننده يا شخ ص ثالثي به اجاره دهنده تضمين شده باشد.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
475
با اين حال ، چنانچه اجاره كننده اختيار داشت ه باشد داراي ي مورد اجار ه را به قيمتي خريداري كند
كه انتظار رود ب ه مر اتب كمتر از ارز ش منصفانه آن در زما ن قابل استفاده بود ن اختيار خريد
باشد و در آغاز قرارداد نيز اطمينا ن معقولي درباره استفاد ه از اي ن اختيار وجود داشت ه باشد،
حداقل مبلغ اجاره عبارت از حداق ل اجاره بهاي قابل پرداخ ت در طو ل دوره اجاره به اضافه مبل غ
مورد نياز برا ي استفاده از اختيار خريد مزبور است .
• ارزش منصفانه : مبلغي است كه خريداري مطلع و ماي ل و فروشند ه اي مطلع و مايل مي توانند
در معامله اي حقيقي و د ر شرايط عادي ، يك دارايي را در ازا ي مبلغ مزبور ب ا يكديگر مبادل ه
كنند.
• عمر اقتصاد ي : عبارت است از :
الف . مدت زماني كه انتظار م ي رود ي ك دارايي از لحاظ اقتصادي توسط يك يا چند كاربر
قابل استفاده باشد، يا
ب . تعداد توليد يا واحدها ي مشابهي كه انتظار م ي رود در فرايند استفاد ه از داراي ي توسط
يك يا چند استفاده كننده كسب شود.
• عمر مفيد : عبارت است از مد ت زماني كه انتظار م يرود منافع اقتصادي دارايي مورد اجاره
توسط واحد تجار ي مصرف شود . اين دوره از ابتدا ي دوره اجاره شروع م ي شود و متأثر از
محدوديتهاي زماني مندرج در قرارداد اجاره نيست .
• ارزش باقيمانده تضمين شده : عبارت است از:
الف. در مورد اجار ه كننده ، آن بخش از ارز ش باقيمانده دارايي كه توسط اجار ه كننده يا
شخص وابسته به وي تضمين گرديده است (مبلغ تضمين شده حداكثر مبلغ ي اس ت
كه مي تواند تحت هر شرايطي قابل پرداخت باشد)، و
ب . در مورد اجار ه دهنده ، آن بخش از ارز ش باقيمانده دارايي كه توسط اجاره كننده يا
شخص ثالثي تضمين شده است .
• ارزش باقيمانده تضمين نشده : عبارت است از آ ن بخ ش از ارز ش باقيماند ه داراي ي ك ه
اجاره دهنده نسبت به تحقق آن اطمينان كا في ندارد يا تنها توس ط شخ ص وابست ه ب ه
اجاره دهنده تضمين شده است .
• سرمايه گذاري ناخالص در اجار ه : عبارت است از مجمو ع حداقل مبالغ اجاره مربو ط ب ه اجار ه
سرمايه اي از ديد اجار ه دهنده و ه ر گونه ارزش باقيمانده تضمين نشده اي كه به وي تع لق
مي گيرد.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
476
• درآمد مالي كسب نشده : عبارت است از تفاوت بين :
الف . مجموع حداقل مبالغ اجاره مربوط به قرارداد اجار ه سرمايه اي از ديد اجار ه دهنده و
هر گونه ارزش باقيمانده تضمين نشده اي كه به وي تعلق مي گيرد، و
ب . ارزش فعلي مبلغ ياد شده در بند “ الف “ با نر خ ضمني سود تضمين شده اجاره .
• سرمايه گذاري خالص در اجاره : عبارت است از سرماي ه گذاري ناخالص در اجار ه پس از كسر
درآمد مالي كسب نشده .
• نرخ ضمني سود تضمي ن شده اجاره : عبارت است از نر خ تنزيلي كه در آغاز اجار ه ، س ب ب
شود مجموع ارزش فعلي حداق ل مبال غ اجار ه و ارز ش باقيماند ه تضمي ن نشد ه داراي ي
با ارزش منصفانه دارايي مورد اجاره برابر شود.
• نرخ فرضي استقراض براي اجاره كننده : نرخ سود تضمي ن شده اي اس ت ك ه اجار ه كننده
نا گزير مي بود براي يك اجاره مشابه پرداخت كند يا در صورت عدم امكان تعيين آن ، نرخي
كه اجاره كننده نا گزير مي بود در آغاز اجار ه براي دريافت وام ي با شراي ط بازپرداخ ت و
تضمين مشابه جهت استقراض مورد نياز برا ي خريد دارايي مورد نظر متحمل شود.
طبقه بندي اجاره ها
6 . در اين استاندارد طبقه بندي اجاره ها مبتني بر ميزان مخاطرا ت و مزاياي ناشي از مالكي ت
دارايي است كه به اجاره دهنده يا اجاره كننده تعلق مي گيرد. مخاطرات شامل امكان وقوع
زيان ناشي از ظرفي ت بلااستفاده يا منسوخ شدن فناور ي و كاه ش در بازده دار ايي به دليل
تغيير شراي ط اقتصادي است . همچنين مواردي از قبيل انتظار عمليا ت سودآور در طو ل عمر
اقتصادي دارايي و هر گونه سود حاصل از افزايش ارزش دارايي يا تحقق ارزش باقيمانده
مي تواند معرف مزايا باشد.
7 . اجاره اي به عنوان اجاره سرمايه اي طبقه بندي مي شود ك ه به موجب آن تقريباً تمامي
مخاطرات و مزاياي ناشي از مالكيت دارايي منتقل شود . اجاره اي كه تقريباً تمام مخاطرات
و مزاياي ناشي از مالكيت دارايي را منتقل نكند به عنوان اجاره عملياتي طبقه بندي مي شود.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
477
8 . نوع اجاره (يعني سرمايه اي يا عملياتي ) به محتواي معامله و نه شكل قرارداد بستگي دارد .
نمونه هايي از شرايط ي كه در آن ، ي ك اجاره معمولاً به عنوان اجاره سرمايه اي طبقه بندي
مي شود، به شرح زير است :
الف . طبق قرارداد اجاره ، مالكيت دارايي در پايان د وره اجاره به اجاره كننده منتقل شود
(اجاره به شرط تمليك )،
ب . اجاره كننده اختيار داشت ه باشد ك ه دارايي مورد اجار ه را در تاري خ اعمال اختيار
خريد ب ه قيمتي كه انتظار مي رود به مراتب كمتر از ارز ش منصفانه دارايي در آ ن
تاريخ باشد خريداري كند و در آغاز اجاره ، انتظار معقولي وجود داشت ه باشد كه
اجاره كننده از اي ن اختيار استفاد ه خواهد كرد،
ج . دوره اجاره حداقل 75 درصد عمر اقتصادي داراي ي را دربر گيرد، حتي اگر مالكيت
دارايي نهايتاً منتقل نشود.
د . ارزش فعلي حداقل مبالغ اجار ه در آغاز اجاره حداقل برابر با 90 درصد ارزش
منصفانه دارايي مورد اجار ه باشد، و
ه . دارايي مورد اجار ه داراي ماهيت خاصي باشد به گونه اي كه تنها اجاره كننده بتواند
بدون انجام تغييرات قابل ملاحظه ، از آن استفاده كند.
9 . طبقه بندي اجاره ها در آغاز اجاره صورت مي گيرد . اگر در هر زماني اجاره دهنده و
اجاره كننده توافق كنند ك ه به جاي تجديد قرارداد اجاره ، شراي ط آن را به گونه اي تغيير
دهند ك ه با توج ه به معيارهاي بندهاي 6 تا 8 منجر ب ه طبقه بندي متفاوتي نسبت به اجاره
قبلي شود، قرارداد تجديدنظر شد ه به عنوان يك قرارداد جديد تلق ي مي شود . تغيير در
براوردها (نظير تغيير در براورد عمر اقتصاد ي يا ارزش باقيمانده دارايي مورد اجار ه ) يا
تغيير شرايط ( به طور مثال ، عدم پرداخت اجاره توسط اجاره كننده ) نمي تواند به عنوان
دليلي جهت تجديد طبقه بندي اجاره براي مقاصد حسابدار ي بكار رود.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
478
10 . اجاره زمين و ساختما ن همانند اجاره ساير داراييها به اجاره سرمايه اي و عملياتي
طبقه بندي مي شود. اما يكي از ويژگيهاي زمين اين است كه معمولاً عمر اقتصاد ي نامحدود
دارد و چ نانچه انتظار نرود مالكي ت آن در پايان دوره اجاره به اجاره كننده منتقل شود،
تقريباً تمامي مخاطرات و مزاياي ناشي از مالكيت ب ه اجاره كننده منتقل نمي شود (مانند
اجاره زمينهاي وقفي ). اين نوع اجاره ها، اجاره عملياتي تلقي و هر گونه پرداخت اوليه
در رابطه با آنها به عنوان پيش پرداخت اجاره محسوب و در طول دوره اجاره برمبناي
الگوي كسب منافع مورد انتظار مستهلك مي شود . پيش پرداخت يادشده در سرفصل
داراييهاي ثابت مشهود تحت عنوان ” پيش پرداخت زمينهاي استيجاري“ منعكس مي شود.
حسابداري اجاره ها توسط اجاره كننده
اجاره هاي سرمايه اي
11 . اجاره هاي سرمايه اي بايد تح ت عنوان دارايي و بده ي و ب ه مبلغي معادل ارزش منصفان ه داراي ي
مورد اجاره در آغاز اجار ه يا ب ه ارزش فعلي حداقل مبالغ اجاره ، هر كدام كمتر اس ت ، در تراز ن امه
اجاره كننده منعكس شود . براي محاسبه ارزش فعلي حداق ل مبال غ اجار ه ، از نر خ ضمن ي سود
تضمين شده اجاره و د ر صورتي كه تعيين نرخ ضمني سود تضمي ن شده اجاره امكان پذير نباشد
از نر خ فرضي استقراض براي اجاره كننده استفاد ه مي شود.
12 . معاملات و ساير رويدادها طبق محتوا و واقعيتهاي اقتصادي و نه صرفاً شكل قانون ي آنها
شناسايي مي شود. در مورد اجاره هاي سرمايه اي ممكن است شكل قانوني اجاره به گونه اي
باشد ك ه اجاره كننده مالكيت دارايي مورد اجاره را ب ه دست نياورد، اما محتوا و و اقعيتهاي
اقتصادي مربوط به اجاره مبين آن است كه اجاره كننده با تعهد پرداخ ت مبلغي تقريباً برابر
ارزش منصفانه دارايي به اضافه هزينه مالي مربوط ، منافع اقتصادي حاصل از بكارگير ي
دارايي مورد اجاره را براي بخش عمده عمر اقتصاد ي آن تحصيل مي كند.
13 . چنانچه اين اجاره ها در ترازنامه اجاره كننده منعكس نشود، منابع اقتصادي و تعهدات واحد
تجاري كمتر از واق ع ارائه و بدين ترتيب نسبتهاي مالي آن نيز مخدوش مي شود . بنابراين
انعكاس اجاره هاي سرمايه اي ، از ي ك سو به عنوان داراي ي و از سو ي ديگر به عنوان تعهد
پرداخت مبالغ اجاره بها در آيند ه، در ترازنام ه مناسب است .
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
479
14 . انعكاس بدهيهاي مربوط به اجاره هاي سرمايه اي به شكل مبلغ كاهنده داراييهاي مربو ط در
ترازنامه مجاز نيست . اگر در متن ترازنامه ، بدهيها به جاري و غيرجاري تفكيك شود،
با بدهيهاي مربوط به اجاره نيز به همين شك ل برخورد خواهد شد.
15 . مخارج مستقيم اوليه مرتبط با هر يك از اجاره هاي سرمايه اي از قبيل هزينه هاي ثبتي و
تأمين تضمينهاي مربوط به عنوان بخشي از مبلغ داراي ي شناسايي شده انعكاس مي يابد.
16 . مبالغ اجاره بايد بي ن هزينه هاي مالي و كاه ش ماند ه بده ي تسهي م شو د . هزينه مال ي بايد
به گونه اي به دوره هاي مالي در طو ل دوره اجاره تسهيم شود ك ه يك نرخ سود تضمي ن شده
ادواري ثابت نسبت به مانده بدهي براي هر دوره ايجاد كن د . در عمل برا ي سهول ت محاسب ه
مي توان از نر خ تقريبي براي اين منظور استفاده كرد.
17 . در هر دوره مالي اجاره سرمايه اي ، سبب ايجاد هزين ه استهلا ك داراي ي و هزين ه هاي مال ي
مي شود. رويه استهلاك داراي ي مورد اجار ه بايد با روي ه مورد استفاده برا ي داراييها ي
استهلاك پذير تحت تملك واحد تجار ي يكسان باش د . هزينه استهلا ك بايد طب ق استاندارد
حسابداري شماره 11 با عنوان ” داراييهاي ثابت مشهود “ محاسبه و شناساي ي شو د. اگر نسبت ب ه
تملك دارايي در پايا ن دوره اجاره توسط اجاره كنن ده ، اطمينان معقولي وجود ندارد، داراي ي
اجاره شده بايد در طول دوره اجاره يا عمر مفيد آن هر كدام كوتاه تر اس ت، مستهلك شود.
18 . دارايي ناشي از اجاره سرمايه اي كه معرف حق اجاره كننده براي استفاده از مورد اجار هاست ، غالباً عمر محدود ي دار د و بنابراي ن بايد در دوره هايي مستهلك گردد كه منافع آنعايد واحد تجاري مي شود. مبلغ استهلاك پذير دارايي اجاره شده ، براساس روشي منظم ويكنواخت با روي ه استهلاك ساير داراييها ي مشابه تحت تملك اجاره كننده ، در طول دورهاستفاده مورد انتظار از داراي ي اجاره شده ، مستهل ك مي شود. چنانچه اطميناني معقول وجودداشته باشد كه در پايا ن دوره اجاره ، مالكيت داراي ي به اجاره كننده منتقل مي شود، دورهاستفاده مورد انتظار معاد ل عمر مفيد داراي ي است . در غير اينصور ت ، دارايي طي دورهاجاره يا عمر مفيد آن ، هر كدام كوتاه تر است ، مستهلك مي شود.استاندارد حسابداري شماره 21حسابداري اجاره ها
480
19 . مجموع هزينه استهلاك دارايي و هزين ه مالي دوره به ندرت با مبال غ اجاره براي آن دوره
برابر اس ت و بنابراين ، شناسايي مبالغ اجاره به عنوان هزينه دوره صحيح نيست . از اين رو،
پس از آغاز اجاره ، برابر بودن مبلغ دارايي و بده ي مربوط به اجاره امري بعيد است .
20 . براي تعيين كاهش ارزش دارايي مورد اجاره و به عبار ت ديگر فزوني مبلغ دفتري نسبت به
منافع اقتصادي آتي مورد انتظار دارايي ، از استاندارد حسابداري شماره 32 با عنوان
كاهشارزش داراييها استفاده مي شود.
21 . اجاره كننده بايد در رابطه با اجار ههاي سرمايه اي موارد زير را افشا كند:
الف . رويه حسابداري مورد استفاده جهت شناسايي اجاره هاي سرمايه اي ،
ب . روشهاي مورد استفاد ه جهت محاسبه استهلاك و عمر مفيد يا نرخها ي استهلا ك مورد
استفاده ،
ج . صورت تطبيق ناخالص مبلغ دفتري ، كاهش ارزش انباشته دارايي و استهلا ك انباشت ه در
ابتدا و انتها ي دوره كه اضافات ، كاهش ، استهلاك دوره و ساير اقلا م گرد ش داراييها ي
مورد اجاره را نشان دهد،
د . مجموع هزينه هاي مالي كه بابت قراردادهاي اجاره سرمايه اي ب ه دوره جار ي تخصي ص
يافته است ،
ه . مبالغ تعهدات ناشي از قراردادهاي اجاره سرمايه اي پس از كسر ه ز ينه هاي مالي تخصيص
يافته به دوره هاي آتي و تفكيك خالص بدهيهاي مربو ط به دو طبقه جاري و غيرجار ي.
و . شرح كلي از اه م شرايط قرارداد اجار ه براي اجاره كننده از جمل ه مدت ، مبلغ اجاره سالانه ،
شرايط تجديد قرارداد، اختيار خريد و محدوديته ا ي پيش بيني شد ه در قرارداد اجار ه
شامل محدوديت در تقسي م سود، استقراضهاي جديد يا قراردادها ي اجاره جديد.
اجاره هاي عملياتي
22 . در اجاره هاي عملياتي ، مبالغ اجاره بايد برمبنا ي خط مستقيم طي دوره اجار ه ب ه عنوان هزين ه
دوره شناسايي شود م گ ر اينكه مبناي سيستماتيك ديگر ي بيانگر الگو ي زمان ي كس ب مناف ع
اقتصادي توسط استفاده كننده باشد.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
481
23 . براي اجاره هاي عملياتي ، مبالغ اجاره (به استثناي مخارج خدماتي نظير بيمه و نگهدار ي )برمبناي خط مستقيم به عنوان هزينه دوره شناسايي م ي شود، مگر اينك ه مبناي سيستماتيكديگري معرف الگوي زماني كسب منافع اقتصادي داراي ي توسط استفاده كننده باشد، حتياگر پرداختهاي مربوط به اجاره بر آن مبنا نباشد.24 . اجاره كننده بايد در رابطه با اجار ههاي عملياتي موارد زير را افشا كند:الف. حداقل مبالغ اجاره آتي براي اجاره هاي عملياتي غيرقابل فسخ همراه با اطلاعا ت مربوط بهمدت و مبلغ اجاره ساليانه ،ب . مبالغ اجاره كه به عنوان هزينه دوره شناسايي شده است ، وج . شرح كلي از اه م شرايط اجاره در مورد اجار ه كننده از جمله محدوديتهاي پيش بيني شدهدر قرارداد اجار ه ، شام ل محدودي ت در تقسي م سود، استقراضها ي جديد و انعقاد
قراردادهاي اجاره جديد.
حسابداري اجاره ها توسط اجاره دهنده
اجاره هاي سرمايه اي
25 . اجاره دهنده بايد داراي ي مرتبط با اجار ه سرمايه اي را در ترازنام ه به عنوان يك رقم دريافتني و
به مبلغي معادل سرمايه گذاري خالص در اجاره منعكس كند.
26 . در اجاره هاي سرمايه اي ، اجاره دهنده تقريبا تمام مخاطرا ت و مزاياي ناشي از مالكيت دارايي
را به اجاره كننده ، منتقل مي كند و بنابراين با مبالغ اجاره دريافتني به صورت بازيافت اصل و
درآمد مالي سرمايه گذاري برخورد م يشود.
27 . درآمد مالي بايد براسا س الگويي شناسايي شود ك ه نسبت ب ه ماند ه سرماي ه گذاري خال ص
اجاره دهنده در رابطه با اجار ه سرمايه اي ، نر خ بازده ادواري ثابتي ايجاد كند.
28 . در اجاره هاي سرمايه اي ، درآمد مال ي معمولاً به گونه اي منطقي و سيستماتيك به هر يك از
دوره هاي مالي تخصيص مي يابد به نحوي كه نسب ت به مانده سرمايه گذاري خالص
اجاره دهنده در رابطه با اجاره سرمايه اي هر دوره مالي ، نرخ بازده ادواري ثابتي حاصل شود .
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
482
مبالغ اجاره مربوط به هر دوره مالي (به استثناي مخار ج خدمات ) از سرمايه گذاري ناخالصدر اجاره برگشت داده مي شود تا اصل سرمايه گذاري و درآمد مالي كسب نشده كاهش يابد.29 . ارزش باقيمانده تضمين نشده برآوردي كه در محاسبه سرمايه گذاري ناخالص اجاره دهندهملحوظ مي شود در پايا ن هر دوره بررسي مي شود. چنانچه ارزش باقيمانده تضمين نشدهبرآوردي كاهش يابد، تخصيص درآمد در طول دوره اجاره تجديدنظر مي شود و هرگونهكاهش در مبالغي كه قبلاً ب ه سرفصلها ي ارزش باقيمانده تضمين نشده و درآمد مال ي كسبنشده منظور شد ه است ، بي درنگ شناسايي مي شود.-29 مكرر. با يك دارايي مورد اجاره سرماي ه اي كه طبق استاندارد حسابداري شماره 31 با عنوان
داراييهاي غيرجاري نگهداري شده براي فروش و عمليات متوقف شد ه ، به طور مستقل يا
در قالب يك مجموعه واحد، به عنوان نگهداري شده براي فروش طبقه بندي شده است
بايد طبق استاندارد ياد شده برخورد شود.
30 . مخارج مستقيم اوليه ، از قبيل مخارج حقوقي و حق العمل به طور معمو ل در مراحل انجام
مذاكره و انعقاد قرارداد واق ع مي شود. در اجاره هاي سرمايه اي ، اين مخارج مستقيم اوليه
به منظور كس ب درآمد مال ي تحمل و در دور ه وقوع به عنوان هزينه شناسايي مي شود و
معادل آن ، بخشي از درآمد مال ي كسب نشده به درآمد دور ه منتقل مي گردد.
31 . اجاره دهنده اي كه توليدكننده يا فرو ش نده است ، بايد سود يا زيا ن فروش را همانند روي ه مورد
استفاده براي فروشهاي قطعي در صورت سود و زيا ن شناسايي كند . چنانچه عمداً از نر خ سود
تضمين شده كمتري استفاده شود، سود حاص ل از فرو ش بايد با اعما ل نرخ سود تضمي ن شده
تجاري رايج شناسايي ش ود. افزون براي ن ، مخار ج مستقي م اولي ه بايد در شرو ع دوره اجار ه
به عنوان هزينه در صورت سود و زيان شناسايي شود.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
483
32 . توليدكننده يا فروشنده اغلب به مشتريان خود براي خريد يا اجاره حق انتخاب مي دهد .
اجاره سرمايه اي يك دارايي توسط توليدك ننده يا فروشنده سبب ايجاد دو نوع درآمد
به شرح زير مي شود:
الف. سود يا زيان ي معاد ل سود و زيان ناشي از فروش قطعي دارايي مورد اجاره به قيمتهاي
معمول فروش كه منعكس كننده هر گونه تخفيفات تجاري يا عمده فروشي است ، و
ب . درآمد مالي در طول دوره اجاره .33 . توليدكننده يا فروشنده اجاره دهنده ، درآمد فروش را در شروع دوره اجاره سرمايه ايبراساس اقل ارزش منصفانه دارايي يا ارزش فعلي حداق ل مبالغ اجاره كه با اعما ل نرخسود تضمين شده تجاري رايج محاسبه شده است ، ثبت مي كند. بهاي تمام شده فروش كهدر شروع دوره اجاره شناسايي مي شود عبارت از بهاي تمام شده ، يا در صورتمتفاوت بودن ، مبل غ دفتري دارايي مورد اجاره پس از كسر ارز ش فعلي ارزش باقيماندهتضمين نشده است . تفاوت بين درآمد فرو ش و بها ي تمام شده فروش ، سود فروش استكه براساس رويه معمول واحد تجار ي براي فروشها ي قطعي شناسايي مي شود.34 . توليدكننده يا فروشنده اجاره دهنده در بعض ي موارد به منظور جذ ب مشتري به طور صورينرخ سود تضمين شده پايين تري را اعلام مي كند. استفاده از چنين نرخي سبب مي شودبخش عمده اي از ك ل درآمد معامله ، در زمان فرو ش شناسايي شود . چنانچه به طور صورينرخ سود تضمين شده پايين تري اعلام شود، سود حاص ل از فروش به مبلغي محدود
مي شود كه در صورت اعمال نرخ سود تضمين شده تجاري رايج محاسبه مي شد.
35 . مخارج مستقيم اوليه معمولاً در شروع دوره اجاره ، به عنوان هزينه شناسايي مي شود، زيرا،
اين گونه مخارج اساساً مرتبط با كس ب سود حاص ل از فروش است .
36 . اجاره دهنده بايد در رابطه با اجاره هاي سرمايه اي موارد زير را افشا كند :
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
484
الف. سرمايه گذاري ناخالص در اجار ه ها، درآمد مال ي كسب نشده و سرماي ه گذاري خال ص در
اجاره ها در تاري خ ترازنامه و همچني ن تفكيك خال ص مطالبا ت مربو ط (سرمايه گذاري
خالص در اجاره ) به دو طبق ه جاري و غيرجاري ،
ب . ذخيره انباشته براي حداقل مبالغ اجاره غيرقابل وصول ، و
ج . شرح كلي از اه م شرايط قرارداد اجاره بلندمدت در مورد اجاره دهنده .
اجاره هاي عملياتي
37 . اجاره دهنده بايد داراييها ي موضوع اجاره عملياتي را براسا س ماهيت تحت سرفص ل داراييها ي
ثابت مشهود يا داراييهاي نامشهود در ترازنام ه ارائه كند .
38 . در اجاره هاي عملياتي ، مخاطرا ت و مزايا ي عمده ناشي از مالكيت دارايي به اجاره كننده
منتقل نمي شود. بنابراين دارايي مورد اجاره توسط اجاره دهنده در ترازنامه منعكس و
اجاره بها در طو ل دوره اجاره به عنوان درآمد شناساي ي مي شود.39 . درآمد اجاره ناشي از اجار ه عملياتي بايد ب ه روش خط مستقيم در طول دوره اجاره شناساييشود، مگر اينك ه مبناي منظم ديگري ، الگو ي زماني كسب منافع ناشي از دارايي را به گونهمناسبتري نشان دهد .40 . مخارجي از قبيل استهلاك كه براي كسب درآمد اجار ه تحمل مي شود به عنوان هزينهشناسايي مي گردد. درآمد اجاره (به استثناي مبالغ دريافتي بابت خدماتي مانند بيمه ونگهداري ) معمولاً به روش خط مستقيم در طو ل دوره اجار ه شناسايي مي شود، مگر اينك همبناي منظم ديگري معرف بهتري از الگوي زماني كس ب منافع دارايي مورد اجاره باشد .در هر دو حال ت ممكن است الگوي شناسايي درآمد با مبناي دريافت اجاره متفاو ت باشد.41 . مخارج مستقيم اوليه اي كه مشخصاً در ارتباط با كس ب درآمد از مح ل اجاره عملياتي واقعمي شود، در طو ل دوره اجاره متناسب با درآمد اجار ه به سود و زيا ن منظور مي شود يا در
دوره وقوع به عنوان هزينه دوره شناسايي مي گردد.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
485
42 . استهلاك داراييهاي اجاره داده شده بايد منطب ق با روي ه معمول اجار ه دهنده برا ي داراييها ي
مشابه باشد و هزين ه استهلاك بايد طبق استاندارد حسابدار ي شمار ه 11 ب ا عنوان ” داراييهاي
ثابت مشهود “ محاسبه و شناسايي شود .
43 . توليدكننده يا فروشنده اجاره دهنده در رابطه با اجاره عملياتي سودي بابت فروش شناسايي
نمي كند، زيرا اجار ه عملياتي معادل فروش نيست .
44 . اجاره دهنده بايد در رابطه با اجاره هاي عملياتي موارد زير را افشا كند:
الف. صورت تطبيق ناخالص مبلغ دفتر ي ، استهلا ك انباشت ه و كاه ش ارزش انباشت ه برا ي
هر گروه اصل ي از داراييها ي مورد اجار ه در ابتدا و انتها ي دوره ك ه حس ب مورد
نشان دهنده موارد زير باشد:
هزينه استهلاك دوره ،
زيان كاه ش ارزش شناساي ي شد ه در صورت سود و زيان و طبق استاندارد
حسابداري شماره 32 با عنوان ”كاهش ارزش داراييها“،
برگشت زيانهاي كاهش ارزش داراييها ط ي دور ه طبق استاندارد حسابداري شماره
32 با عنوان ”كاهش ارزش داراييها“،
ب . حداقل مبالغ اجاره آتي مربوط به اجاره هاي عمليات ي غيرقابل فس خ همرا ه با اطلاعا ت
مربوط به مدت و مبلغ اجاره ساليانه ، و
ج . شرح كلي از اه م شرايط اجاره ها در مورد اجار هدهنده .
معاملات فروش و اجار ه مجدد
45 . معاملات فر وش و اجاره مجدد متضمن فروش دارايي و اجاره آن توسط همان فروشنده است .
مبالغ اجاره و قيمت فروش دارايي معمولاً به هم وابستگ ي دارند زيرا هر دو به طور يكجا مورد
مذاكره قرار م يگيرند. نحوه حسابدار ي معاملات فروش و اجاره مجدد به نوع اجاره بستگي دارد.
46 . چنانچه معامله فروش و اجار ه مجدد از نو ع اجاره سرمايه اي باشد مازاد عوايد فرو ش نسب ت
به مبلغ دفتري دارايي نبايد ب ي درنگ به عنوان درآمد در صورتها ي مالي فروشنده (اجاره كننده )
منعكس شود. اين مازاد بايد در طو ل دوره اجاره به عنوان درآمد شناسايي شود .
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
486
47 . چنانچه اجاره مجدد، از نو ع اجاره سرمايه اي باشد، معامل ه اجاره مجدد وسيله اي است كه
اجاره دهنده با وثيق ه گرفتن دارايي ، منابع مالي مورد نياز اجاره كننده را تأمي ن مي كند .
به همين دليل تلقي مازاد حاص ل از فرو ش نسبت به مبلغ دفتري دارايي به عنوان درآمد،
مناسب نيست بلكه در طو ل دوره اجاره به عنوان درآمد شناسايي مي شود.
48 . چنانچه معامله فروش و اجار ه مجدد از نو ع اجاره عمليات ي باشد و مشخ ص گردد ك ه معامل ه
برمبناي ارزش منصفانه انجام شد ه است ، سود يا زيا ن بايد ب ي درنگ شناسايي شود . در صورتي
كه قيمت فروش كمتر از ارز ش منصفانه دارايي باشد، زيان بايد ب ي درنگ شناسايي شود،
مگر اينكه زيان حاصل ، با مبال غ اجاره اي كمتر از نر خ بازار، در آيند ه جبران شو د . در اين حالت ،
زيان يا دشده بايد متناس ب با مبال غ اجاره طي دوره اي كه انتظار م ي رود از داراي ي مور د نظر
استفاده شود، مستهل ك گردد . چنانچه قيمت فروش بي ش از ارز ش منصفانه باشد، مبل غ مازاد
بايد طي دوره اي كه انتظار م يرود از دارايي مورد اجاره استفاده شود، مستهلك گردد.
49 . چنانچه اجاره مجدد، از نو ع اجاره عملياتي باشد و مبال غ اجاره و قيمت فروش مبتني بر
ارزش منصفانه باشد، در عمل يك فروش عادي صور ت گرفته است و هر گونه سود و
زيان ناشي از آن بي درنگ شناسايي مي گردد.
50 . در اجاره هاي عملياتي ، چ نانچه ارزش منصفانه دارايي در زما ن فروش و اجار ه مجدد كمتر از مبل غ
دفتري دارايي باشد بايد ب ي درنگ زياني معادل تفاوت مبلغ دفتري و ارز ش منصفان ه شناساي ي
شود .
51 . در اجاره هاي عملياتي ، اگر ارز ش منصفانه در تاريخ فرو ش و اجاره مجدد كمتر از مبلغ
دفتري باشد، زيان شناسايي مي شود. در مورد اجاره هاي سرمايه اي چنين تعديلي مورد نياز
نيست ، مگر اينكه دارايي كاهش ارزش داشته باشد كه در اين صورت براساس استاندارد
حسابداري شماره 32 با عنوان كاهش ارزش داراييه ا ، مبل غ دفتري دارايي ب ه مبلغ قابل
بازيافت كاهش داده مي شود.
استاندارد حسابداري شماره 21
حسابداري اجاره ها
487
تاريخ اجرا
1380 و بع د از آن /1/ 52 . الزامات اين استاندارد برا ي كليه صورتهاي مالي كه دور ه مالي آنها از تاري خ 1
شروع مي شود، لازم الاجراست .
مطابقت با استانداردهاي بين المللي حسابداري
53 . با اجراي الزامات اين استاندارد، مفاد استاندارد بين المللي حسابداري شماره 17 با عنوان
حسابداري اجاره ها نيز رعايت مي شود.

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای مورد نیاز با * مشخص شده است

نوشتن دیدگاه

عضویت در خبر نامه

مشاور مالیاتی معتبر را بشناسید آرمان پرداز خبره
خدمات مالی
مشاور مالیاتی معتبر را بشناسید

در این نوشته برای شما توضیح می دهیم که چگونه یک مشاور مالیاتی معتبر را بشناسید و به او اعتماد کنیم. در پایان اعتماد شما را به آرمان پرداز خبره جلب می کنیم. مشاور مالیاتی معتبر

ادامه مطلب »
اهمیت مشاور مالیاتی آرمان پرداز خبره
خدمات مالی
اهمیت مشاور مالیاتی

اهمیت مشاور مالیاتی در این نوشته میخواهیم به اختصار در خصوص اهمیت مشاور مالیاتی به قلم کارشناس آرمان پرداز خبره بپردازیم. کسب و کار و اهمیت مشاور مالیاتی در آن اهمیت مشاوره در زمینه مالیات کسب

ادامه مطلب »
انتخاب کارشناس حسابداری و مشاور مالیاتی متناسب با ابعاد شرکت توسط آرمان پرداز خبره
خدمات مالی
مشاور مالیاتی متناسب با ابعاد شرکت

در این نوشته می خواهیم در مورد نکاتی در خصوص انتخاب مشاور مالیاتی متناسب با ابعاد شرکت و نحوه انتخاب کارشناس حسابداری بپردازیم. تا پایان با ما همراه باشید و جهت هرگونه نیاز به مشاور مالیاتی

ادامه مطلب »
شرح وظایف و اختیارات مشاور مالیاتی
خدمات مالی
شرح وظایف و اختیارات مشاور مالیاتی

در این نوشته میخواهیم به شرح وظایف و اختیارات مشاور مالیاتی در سازمان امور مالیاتی بپردازیم. جهت هرگونه سوال در خصوص مشاور مالیاتی با ما در ارتباط باشید. مشاور مالیاتی کیست؟ مشاور مالیاتی کسی است که

ادامه مطلب »
انواع هزینه ها در حسابداری و مالی توسط مشاور مالیاتی
حسابداری
انواع هزینه ها در حسابداری

در این نوشته میخواهیم در خصوص انواع هزینه ها در حسابداری و مالی ، بهبود هزینه ها توسط مشاور مالیاتی و همچنین در خصوص انواع هزینه بپردازیم انواع هزینه ها در حسابداری یکی از مهم‌ترین مفاهیم

ادامه مطلب »
مدارک مثبته
حسابداری
مدارک مثبته

در این نوشته به مفهوم مدارک مثبته و یا اسناد مثبته و نقش آن در حسابداری و چگونگی رسیدگی به آن توسط مشاور مالیاتی می پردازیم. مدارک مثبته یا اسناد مثبته مدارک مثبته اسناد نشان‌دهنده وقوع

ادامه مطلب »
مشاور مالیاتی کیست ؟
خدمات مالی
مشاور مالیاتی کیست ؟

مشاور مالیاتی کیست؟ در این مطلب درباره مشاور مالیاتی کیست و خصوصیات یک وکیل مالیاتی خبره ، هم چنین میزان آشنایی او با قوانین مالیاتی و امور مالیاتی کشور به صورت مفصل صحبت می کنیم. با

ادامه مطلب »
اهمیت مشاوره مالیاتی
خدمات مالی
اهمیت مشاوره مالیاتی

اهمیت مشاوره مالیاتی تمامی مشاغل نیازمند دانش مشاور مالیاتی و وکیل مالیاتی و اهمیت مشاوره مالیاتی برای روبه رو شدن با قانون مالیات سازمان امور مالیاتی هستند. با ما باشید زیرا در این نوشته به این

ادامه مطلب »
مفاصا حساب مالیاتی
خدمات مالی
مفاصا حساب و نحوه دریافت مفاصا حساب

درخواست گواهی مفاصا اولین کاری است که مودی و یا مشاور مالیاتی و وکیل مالیاتی وی ملزم است برای دریافت گواهی مفاصا حساب مالیاتی انجام دهد. براساس ماده ۲۳۵ قانون مالیات های مستقیم، اداره امور مالیاتی

ادامه مطلب »
مشاور مالی را چگونه انتخاب کنیم
خدمات مالی
مشاور مالیاتی چه کاری انجام می دهد

اشخاص حسابرس و مشاور مالیاتی در هدایت مالیات دهندگان برای رعایت قوانین، در تمام امور مالی، حسابداری و پرداخت مالیات نقش مهمی دارد. بسته به وضعیت مالیات دهنده، خدماتی که یک مشاور مالیاتی ارائه می‌دهد، متفاوت

ادامه مطلب »
مالیات بر ارزش افزوده
خدمات مالی
مالیات املاک و مستغلات

مالیات املاک و مستغلات ، نوعی از مالیات می باشد، که از درآمدهای به دست آمده از ملک محسوب می شود. املاک و مستغلات شامل سه نوع مالیات می شوند: مالیات بر درآمد اجاره از املاک

ادامه مطلب »
تکنولوژی نرم افزار
حسابرسی
موضوعی برای بحث در زمینه حسابرسی

    موضوعی برای بحث در زمینه حسابرسی     جمع داراییهای شرکتی ۲۰۰ میلیارد ریال است. حسابرس معتقد است تحریف داراییها بالای ۲۰ درصد، منجر به اظهار نظر مردود می‌شود (برای پرهیز از تردیدهای احتمالی در

ادامه مطلب »
بیمه‌ای به کارفرمایان
حسابداری
مدیریت سود چیست؟

مدیریت سود چیست؟   در کسب و کار برای حفظ عملیات، ارائه خدمات بهتر، و ارائه محصولات جدید، آن نیاز به سود می باشد. در هر کسب و کار، سود همیشه با زیان های خاص همراه است. مهم

ادامه مطلب »

مقاله های مرتبط

اهمیت مشاور مالیاتی آرمان پرداز خبره

اهمیت مشاور مالیاتی

اهمیت مشاور مالیاتی در این نوشته میخواهیم به اختصار در خصوص اهمیت مشاور مالیاتی به قلم کارشناس آرمان پرداز خبره بپردازیم. کسب و کار و

ادامه مطلب »
درخواست خود را بنویسید ...
ما را در نقشه بیابید ...