تشریح حسابداری سرقفلی در ترکیب تجاری

صورتهای مالی
تعریف بدهی‌های قابل تشخیص در ترکیب تجاری برای تخصیص بهای تمام شده
اسفند ۹, ۱۳۹۶
حسابداری
حسابداری پیشرفته ادغام
اسفند ۹, ۱۳۹۶
صورتهای مالی

صورتهای مالی

تشریح حسابداری سرقفلی در ترکیب تجاری

تشریح حسابداری سرقفلی در ترکیب تجاری: به طور معمول بهای تمام شده ترکیب تجاری با سود واحد تحصیل‌کننده از خالص ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص تفاوت دارد. مازاد بهای تمام شده ترکیب تجاری نسبت به سهام واحد تحصیل کننده از خالص ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص واحد تحصیل شده، سرقفلی نامیده می‌شود. سرقفلی به عنوان یک دارایی در ترازنامه تلفیقی ارائه می‌گردد. سرقفلی در تاریخ تحصیل اندازه‌گیری می‌شود اما ممکن است با تغییر مالکیت شرکت اصلی و پرداخت مابه‌ازای احتمالی در آینده، تعدیل شود.

سرقفلی معرف منافع اقتصادی آتی است که از هم‌افزایی سایر دارایی‌ها ایجاد می‌شود یا اینکه مربوط به دارایی‌هایی است که به طور جداگانه قابل اندازه‌گیری نبوده‌اند. ترکیب واحدهای تجاری خود می‌تواند منجر به افزایش بازده و ایجاد سرقفلی شود. اما پرداخت اضفی (گران خریدن یک واحد) نباید با سرقفلی اشتباه گرفته شود. گاه واحد تحصیل کننده در شرایط خاصی ممکن است دچار اشتباه شود و یک واحد تجاری را بیش از ارزش واقعی آن خریداری کند. مبالغ اضافی پرداخت شده در این حالت اتلاف منابع است نه سرقفلی.

همواره سرقفلی از نظر تئوری بحث‌برانگیز بوده است. در تعریف دارایی سه عنصر، منافع اقتصادی آتی، کنترل، و رویداد گذشته، وجود دارد. سرقفلی به طور معمول دارای منافع اقتصادی آتی است و از رویداد گذشته ناشی شده است اما اینکه آیا تحت کنترل واحد تجاری است یا خیر، جای بحث دارد. کنترل واحد تجاری بر سرقفلی همانند سایر دارایی‌ها نیست. هیئت استانداردهای بین‌المللی حسابداری اعتقاد دارد واحد تجاری با توجه به توان هدایت سیاست‌های مالی و عملیاتی واحد تحصیل شده، بر سرقفلی به صورت کلی کنترل دارد (Alfredson et al. 2005).

سرقفلی پس از شناخت مستهلک می‌شود و از نظر کاهش ارزش آزمون می‌شود. به دلیل مشکلات تعیین عمر مفید سرقفلی، فرض اصلی بر این است که عمر مفید سرقفلی حداکثر ۲۰ سال است. روش مناسب برای محاسبه استهلاک سرقفلی نیز روش خط مستقیم است.

مستهلک کردن سرقفلی طبق استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی مجاز نیست و تنها باید آزمون کاهش ارزش در مورد آن انجام شود. این یک تفاوت مهم استانداردهای حسابداری ایران با استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی است. طبق استاندارد حسابداری شماره ۱۹، سرقفلی فقط برای شرکت اصلی شناسایی می‌شود و برای سایر سهامداران (اقلیت[۱])، از سرقفلی سهمی شناسایی نمی‌شود. به منظور تشریح موضوع در ادامه مثال ۲ ارائه می‌شود.

مثال ۲٫ در ۲۹ اسفند ۱۳۸۹، شرکت سیستان در ازای پرداخت مبلغ ۰۰۰ر۵۵ میلیون ریال ۸۰ درصد خالص دارایی‌های شرکت کرمان را تحصیل نمود. مبلغ دفتری و ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت کرمان به شرح زیر است:

مبلغ دفتری

ارزش منصفانه

میلیون ریال

میلیون ریال

دارایی‌ها

۰۰۰ر۱۱۰

۰۰۰ر۱۵۰

– بدهی‌ها

(۰۰۰ر۹۰)

(۰۰۰ر۱۰۲)

= خالص دارایی‌ها

۰۰۰ر۲۰

۰۰۰ر۴۸

همچنین فرض می‌شود که هیچ یک از دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت کرمان استهلاک‌پذیر نیستند و هرگونه سرقفلی احتمالی نیز دارای عمر مفید ۲۰ سال خواهد بود.

براساس اطلاعات ارائه شده ثبت تحصیل شرکت کرمان توسط شرکت سیستان، در تاریخ تحصیل به شرح ثبت شماره ۱ خواهد بود.

۱      سرمایه‌گذاری در شرکت کرمان

۰۰۰ر۵۵

         موجودی نقد

۰۰۰ر۵۵

علاوه بر این ثبت تخصیص بهای تمام شده سرمایه‌گذاری به دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص کرمان به شرح ثبت شماره ۲ است. همزمان با انجام این ثبت سرقفلی مربوط به شرکت سیستان نیز شناسایی می‌گردد.

۲    دارایی‌ها (۸۰%×۰۰۰ر۱۵۰)

۰۰۰ر۱۲۰

       سرقفلی

۶۰۰ر۱۶

            بدهی‌ها (۸۰%´۰۰۰ر۱۰۲)

۶۰۰ر۸۱

            سرمایه‌گذاری‌ در شرکت کرمان

۰۰۰ر۵۵

(۱) محاسبه سرقفلی

میلیون ریال

بهای تمام شده سرمایه‌گذاری در شرکت کرمان

۰۰۰ر۵۵

– سهم شرکت سیستان از ارزش منصفانه خالص دارایی‌های شرکت کرمان (۸۰´۰۰۰ر۴۸)

(۴۰۰ر۳۸)

۶۰۰ر۱۶

در فصل‌های بعد مثال‌های جامع‌تری در این رابطه ارائه خواهد شد.

مازاد سهم واحد تحصیل‌کننده از خالص ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص واحد تحصیل شده نسبت به بهای تمام شده

این مازاد ممکن است ناشی از اشتباه در اندازه‌گیری بهای تمام شده ترکیب و ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌ها با قدرت چانه‌زنی خریدار باشد. در صورت وجود چنین مازادی ابتدا باید احتمال وقوع اشتباه در اندازه‌گیری ارزیابی، و در صورت وجود، اصلاح شود. سپس هر گونه مازاد باقیمانده بین دارایی‌های غیرپولی، به نسبت ارزش منصفانه آنها تقسیم می‌شود. برای توضیح بیشتر در ادامه مثال ۳ ارائه می‌شود.

مثال ۳٫ فرض کنید در پایان سال ۱۳۸۹ شرکت دماوند، با پرداخت مبلغ ۰۰۰ر۴۰ میلیون ریال، ۹۰ درصد خالص دارایی‌های شرکت الوند را تحصیل نموده است. مبلغ دفتری و ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت الوند، در تاریخ فوق، به این شرح است:

مبلغ دفتری

ارزش منصفانه

میلیون ریال

میلیون ریال

دارایی‌ها

حسابهای دریافتنی

۰۰۰ر۲۰

۰۰۰ر۲۰

موجودی کالا

۰۰۰ر۹۰

۰۰۰ر۴۵

زمین

۰۰۰ر۱۰

۰۰۰ر۱۰

ساختمان (خالص)

۰۰۰ر۴۰

۰۰۰ر۴۵

حق امتیاز

۰۰۰ر۳۰

جمع

۰۰۰ر۱۱۰

۰۰۰ر۱۵۰

مبلغ دفتری

ارزش منصفانه

میلیون ریال

میلیون ریال

بدهی‌ها

حسابهای درپرداختنی

۰۰۰ر۲۰

۰۰۰ر۲۰

اسناد پرداختنی

۰۰۰ر۶۰

۰۰۰ر۷۰

سایر بدهی‌ها

۰۰۰ر۱۰

۰۰۰ر۱۲

جمع

۰۰۰ر۹۰

۰۰۰ر۱۰۲

خالص دارایی‌ها

۰۰۰ر۲۰

۰۰۰ر۱۴۸

ثبت مربوط به تحصیل خالص دارایی‌های شرکت الوند توسط شرکت دماوند به شرح ثبت شماره ۱ خواهد بود.

۱      سرمایه‌گذاری در شرکت الوند

۰۰۰ر۴۰

         موجودی نقد

۰۰۰ر۵۰

با مقایسه بهای تمام شده سرمایه‌گذاری با سهم شرکت دماوند از ارزش منصفانه خالص دارایی‌های شرکت الوند مشخص می‌شود که مبلغ پرداختی بابت این ترکیب کمتر از سهم شرکت دماوند از ارزش منصفانه خالص دارایی‌های شرکت الوند است [(۲۰۰ر۳)= (۹۰×۰۰۰ر۴۸)- ۰۰۰ر۴۰). همانطور که قبلاً ذکر شد، در این حالت ابتدا باید فرایند محاسبه بهای تمام شده ترکیب و تعیین ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص شرکت الوند مجدداً بررسی شود تا چنانچه اشتباهی رخ داده است، رفع شود. چنانچه پس از بررسی مجدداً به همان نتیجه برسیم، باید این مابه‌التفاوت به نسبت ارزش منصفانه دارایی‌های غیرپولی قابل تشخیص از ارزش منصفانه آنها کسر شود.

دارایی‌های غیرپولی قابل تشخیص در این مثال شامل موجودی کالا، زمین، ساختمان و حق امتیاز می‌باشد. چگونگی انجام این مراحل به صورت مندرج در صفحه بعد است:

شرح

ارزش منصفانه در تاریخ تحصیل

سهم از مبلغ مابه‌التفاوت

مبلغ دارایی‌های غیرپولی بعد از تخصیص مابه‌التفاوت

میلیون ریال

میلیون ریال

میلیون ریال

موجودی کالا

۰۰۰ر۴۵

۳/۸۹۲ر۴۳

زمین

۰۰۰ر۱۰

۹/۷۵۳ر۹

ساختمان (خالص)

۰۰۰ر۴۵

۳/۸۹۲ر۴۳

حق امتیاز

۰۰۰ر۳۰

۵/۲۶۱ر۲۹

جمع

۰۰۰ر۱۳۰

۸۰۰ر۱۲۶

بنابراین ثبت تعدیلی مربوط به تخصیص بهای تمام شده سرمایه‌گذاری به دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص شرکت الوند به شرح ثبت شماره ۲ خواهد بود.

۲

حسابهای دریافتنی

۰۰۰ر۲۰

موجودی کالا

۳/۸۹۲ر۴۳

زمین

۹/۷۵۳ر۹

ساختمان (خالص)

۳/۸۹۲ر۴۳

حق امتیاز

۵/۲۶۱ر۲۹

حسابهای پرداختنی

۰۰۰ر۲۰

اسناد پرداختنی

۰۰۰ر۷۰

سایر بدهی‌ها

۰۰۰ر۱۲

سرمایه‌گذاری در شرکت الوند

۰۰۰ر۴۰

سهم اقلیت

۸۰۰ر۴

پیوست

در بخش اول این پیوست مثالی در مورد ادغام ارائه می‌شود و در بخش دوم آن، خلاصه‌ای از بحث اتحاد منافع به همراه مثال مطرح می‌شود.

[۱] – مفهوم «اقلیت» و «سهم اقلیت» در فصل دوم به طور کامل توضیح داده خواهد شد.

arman
arman
شرکت آرمان پرداز خبره بیش از 15سال سابقه فعالیت در زمینه حسابداری وحسابرسی وخدمات مشاوره مالی ومالیاتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.

I agree to these terms.