تشریح حسابداری سرقفلی در ترکیب تجاری

صورتهای مالی

تشریح حسابداری سرقفلی در ترکیب تجاری

تشریح حسابداری سرقفلی در ترکیب تجاری: به طور معمول بهای تمام شده ترکیب تجاری با سود واحد تحصیل‌کننده از خالص ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص تفاوت دارد. مازاد بهای تمام شده ترکیب تجاری نسبت به سهام واحد تحصیل کننده از خالص ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص واحد تحصیل شده، سرقفلی نامیده می‌شود. سرقفلی به عنوان یک دارایی در ترازنامه تلفیقی ارائه می‌گردد. سرقفلی در تاریخ تحصیل اندازه‌گیری می‌شود اما ممکن است با تغییر مالکیت شرکت اصلی و پرداخت مابه‌ازای احتمالی در آینده، تعدیل شود.

سرقفلی معرف منافع اقتصادی آتی است که از هم‌افزایی سایر دارایی‌ها ایجاد می‌شود یا اینکه مربوط به دارایی‌هایی است که به طور جداگانه قابل اندازه‌گیری نبوده‌اند. ترکیب واحدهای تجاری خود می‌تواند منجر به افزایش بازده و ایجاد سرقفلی شود. اما پرداخت اضفی (گران خریدن یک واحد) نباید با سرقفلی اشتباه گرفته شود. گاه واحد تحصیل کننده در شرایط خاصی ممکن است دچار اشتباه شود و یک واحد تجاری را بیش از ارزش واقعی آن خریداری کند. مبالغ اضافی پرداخت شده در این حالت اتلاف منابع است نه سرقفلی.

همواره سرقفلی از نظر تئوری بحث‌برانگیز بوده است. در تعریف دارایی سه عنصر، منافع اقتصادی آتی، کنترل، و رویداد گذشته، وجود دارد. سرقفلی به طور معمول دارای منافع اقتصادی آتی است و از رویداد گذشته ناشی شده است اما اینکه آیا تحت کنترل واحد تجاری است یا خیر، جای بحث دارد. کنترل واحد تجاری بر سرقفلی همانند سایر دارایی‌ها نیست. هیئت استانداردهای بین‌المللی حسابداری اعتقاد دارد واحد تجاری با توجه به توان هدایت سیاست‌های مالی و عملیاتی واحد تحصیل شده، بر سرقفلی به صورت کلی کنترل دارد (Alfredson et al. 2005).

سرقفلی پس از شناخت مستهلک می‌شود و از نظر کاهش ارزش آزمون می‌شود. به دلیل مشکلات تعیین عمر مفید سرقفلی، فرض اصلی بر این است که عمر مفید سرقفلی حداکثر 20 سال است. روش مناسب برای محاسبه استهلاک سرقفلی نیز روش خط مستقیم است.

مستهلک کردن سرقفلی طبق استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی مجاز نیست و تنها باید آزمون کاهش ارزش در مورد آن انجام شود. این یک تفاوت مهم استانداردهای حسابداری ایران با استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی است. طبق استاندارد حسابداری شماره 19، سرقفلی فقط برای شرکت اصلی شناسایی می‌شود و برای سایر سهامداران (اقلیت[1])، از سرقفلی سهمی شناسایی نمی‌شود. به منظور تشریح موضوع در ادامه مثال 2 ارائه می‌شود.

مثال 2. در 29 اسفند 1389، شرکت سیستان در ازای پرداخت مبلغ 000ر55 میلیون ریال 80 درصد خالص دارایی‌های شرکت کرمان را تحصیل نمود. مبلغ دفتری و ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت کرمان به شرح زیر است:

مبلغ دفتری

ارزش منصفانه

میلیون ریال

میلیون ریال

دارایی‌ها

000ر110

000ر150

– بدهی‌ها

(000ر90)

(000ر102)

= خالص دارایی‌ها

000ر20

000ر48

همچنین فرض می‌شود که هیچ یک از دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت کرمان استهلاک‌پذیر نیستند و هرگونه سرقفلی احتمالی نیز دارای عمر مفید 20 سال خواهد بود.

براساس اطلاعات ارائه شده ثبت تحصیل شرکت کرمان توسط شرکت سیستان، در تاریخ تحصیل به شرح ثبت شماره 1 خواهد بود.

1      سرمایه‌گذاری در شرکت کرمان

000ر55

         موجودی نقد

000ر55

علاوه بر این ثبت تخصیص بهای تمام شده سرمایه‌گذاری به دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص کرمان به شرح ثبت شماره 2 است. همزمان با انجام این ثبت سرقفلی مربوط به شرکت سیستان نیز شناسایی می‌گردد.

2    دارایی‌ها (80%×000ر150)

000ر120

       سرقفلی

600ر16

            بدهی‌ها (80%´000ر102)

600ر81

            سرمایه‌گذاری‌ در شرکت کرمان

000ر55

(1) محاسبه سرقفلی

میلیون ریال

بهای تمام شده سرمایه‌گذاری در شرکت کرمان

000ر55

– سهم شرکت سیستان از ارزش منصفانه خالص دارایی‌های شرکت کرمان (80´000ر48)

(400ر38)

600ر16

در فصل‌های بعد مثال‌های جامع‌تری در این رابطه ارائه خواهد شد.

مازاد سهم واحد تحصیل‌کننده از خالص ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص واحد تحصیل شده نسبت به بهای تمام شده

این مازاد ممکن است ناشی از اشتباه در اندازه‌گیری بهای تمام شده ترکیب و ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌ها با قدرت چانه‌زنی خریدار باشد. در صورت وجود چنین مازادی ابتدا باید احتمال وقوع اشتباه در اندازه‌گیری ارزیابی، و در صورت وجود، اصلاح شود. سپس هر گونه مازاد باقیمانده بین دارایی‌های غیرپولی، به نسبت ارزش منصفانه آنها تقسیم می‌شود. برای توضیح بیشتر در ادامه مثال 3 ارائه می‌شود.

مثال 3. فرض کنید در پایان سال 1389 شرکت دماوند، با پرداخت مبلغ 000ر40 میلیون ریال، 90 درصد خالص دارایی‌های شرکت الوند را تحصیل نموده است. مبلغ دفتری و ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت الوند، در تاریخ فوق، به این شرح است:

مبلغ دفتری

ارزش منصفانه

میلیون ریال

میلیون ریال

دارایی‌ها

حسابهای دریافتنی

000ر20

000ر20

موجودی کالا

000ر90

000ر45

زمین

000ر10

000ر10

ساختمان (خالص)

000ر40

000ر45

حق امتیاز

000ر30

جمع

000ر110

000ر150

مبلغ دفتری

ارزش منصفانه

میلیون ریال

میلیون ریال

بدهی‌ها

حسابهای درپرداختنی

000ر20

000ر20

اسناد پرداختنی

000ر60

000ر70

سایر بدهی‌ها

000ر10

000ر12

جمع

000ر90

000ر102

خالص دارایی‌ها

000ر20

000ر148

ثبت مربوط به تحصیل خالص دارایی‌های شرکت الوند توسط شرکت دماوند به شرح ثبت شماره 1 خواهد بود.

1      سرمایه‌گذاری در شرکت الوند

000ر40

         موجودی نقد

000ر50

با مقایسه بهای تمام شده سرمایه‌گذاری با سهم شرکت دماوند از ارزش منصفانه خالص دارایی‌های شرکت الوند مشخص می‌شود که مبلغ پرداختی بابت این ترکیب کمتر از سهم شرکت دماوند از ارزش منصفانه خالص دارایی‌های شرکت الوند است [(200ر3)= (90×000ر48)- 000ر40). همانطور که قبلاً ذکر شد، در این حالت ابتدا باید فرایند محاسبه بهای تمام شده ترکیب و تعیین ارزش منصفانه دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص شرکت الوند مجدداً بررسی شود تا چنانچه اشتباهی رخ داده است، رفع شود. چنانچه پس از بررسی مجدداً به همان نتیجه برسیم، باید این مابه‌التفاوت به نسبت ارزش منصفانه دارایی‌های غیرپولی قابل تشخیص از ارزش منصفانه آنها کسر شود.

دارایی‌های غیرپولی قابل تشخیص در این مثال شامل موجودی کالا، زمین، ساختمان و حق امتیاز می‌باشد. چگونگی انجام این مراحل به صورت مندرج در صفحه بعد است:

شرح

ارزش منصفانه در تاریخ تحصیل

سهم از مبلغ مابه‌التفاوت

مبلغ دارایی‌های غیرپولی بعد از تخصیص مابه‌التفاوت

میلیون ریال

میلیون ریال

میلیون ریال

موجودی کالا

000ر45

3/892ر43

زمین

000ر10

9/753ر9

ساختمان (خالص)

000ر45

3/892ر43

حق امتیاز

000ر30

5/261ر29

جمع

000ر130

800ر126

بنابراین ثبت تعدیلی مربوط به تخصیص بهای تمام شده سرمایه‌گذاری به دارایی‌ها و بدهی‌های قابل تشخیص شرکت الوند به شرح ثبت شماره 2 خواهد بود.

2

حسابهای دریافتنی

000ر20

موجودی کالا

3/892ر43

زمین

9/753ر9

ساختمان (خالص)

3/892ر43

حق امتیاز

5/261ر29

حسابهای پرداختنی

000ر20

اسناد پرداختنی

000ر70

سایر بدهی‌ها

000ر12

سرمایه‌گذاری در شرکت الوند

000ر40

سهم اقلیت

800ر4

پیوست

در بخش اول این پیوست مثالی در مورد ادغام ارائه می‌شود و در بخش دوم آن، خلاصه‌ای از بحث اتحاد منافع به همراه مثال مطرح می‌شود.

[1] – مفهوم «اقلیت» و «سهم اقلیت» در فصل دوم به طور کامل توضیح داده خواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای مورد نیاز با * مشخص شده است

نوشتن دیدگاه

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در print

مقاله های مرتبط

بیمه‌ای به کارفرمایان

مدیریت سود چیست؟

 مدیریت سود چیست؟   در کسب و کار برای حفظ عملیات، ارائه خدمات بهتر، و ارائه محصولات جدید، آن نیاز به سود می باشد. در هر کسب

ادامه مطلب »
درخواست خود را بنویسید
با ما در ارتباط باشید