ثبتهای حسابداری اوراق منفعت

ثبتهای حسابداری اوراق منفعت

 

 

ثبتهای حسابداری اوراق منفعت   

 

 

 

مقدمه امروزه تامین مالی یکی از دغدغهها و نیازهای روزافزون شرکتها میباشد. در راستای پاسخگویی به این نیاز، در سالهای اخیر ابزارهای مالی اسلامی مختلفی در بورسهای تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار طراحی گردیده است. یکی از این ابزارها، “اوراق منفعت” میباشد.   هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، اوراق منفعت 1396/03/31مصوب  »دستورالعمل انتشار اوراق منفعت« 1 طبق ماده اوراق بهادار با نامی است که نشاندهنده مالکیت مشاع دارنده آن بر مقدار معینی از منافع آتی حاصل از بکارگیری داراییها یا خدمات معین و هرگونه حقوق معین قابل نقل و انتقال برای یک دوره زمانی مشخص است. این اوراق، قابل معامله در بورسها یا بازارهای خارج از بورس میباشند.  همچنین منفعت عبارت از عواید مستمر حاصل از دارایی معین یا حق استفاده از خدمات یا سایر حقوق قابل نقل و انتقالی است که مبنای انتشار اوراق منفعت قرار میگیرد.    دستورالعمل مذکور منفعت مبنای انتشار اوراق باید دارای شرایط زیر باشد: 10 طبق ماده  درصد سود تقسیم شده دو سال مالی 80 در زمان انتشار اوراق، دارای جریانات نقدی باشد. درخصوص منفعت سهام،   اخیر در مهلت مقرر قانونی پرداخت شده باشد.   تعلق آن به بانی محرز شده و تداوم آن در آینده بیش از عمر اوراق باشد.    هیچگونه محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال، تصرف و استفاده از آن وجود نداشته باشد.    تمام مجوزهای قانونی لازم برای استفاده از منافع و تداوم آن توسط بانی از مراجع ذیربط اخذ شده باشد.   در صورتیکه منفعت مورد نظر ناشی از دارایی معینی است، تأمین مالی بر مبنای عین دارایی و یا توثیق آن برای بانی   انجام نشده باشد. تبصره: ناشر باید اسناد، مدارک و قراردادهای استفاده از منفعت را به وکالت از دارندگان اوراق در اختیار شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویۀ وجوه (سهامی عام) قرار دهد. در خصوص روش محاسبه و شیوه پرداخت منافع اوراق موارد زیر در دستورالعمل فوقالذکر ارائه شده است:  :بانی موظف است روش محاسبه و شیوه پرداخت منافع اوراق را در مقاطع زمانی تعیین شده، در گزارش توجیهی و 18 ماده بیانیه ثبت ارائه نماید. شیوه پرداخت منافع اوراق میتواند به صورت علیالحساب یا قطعی باشد.   :در صورت پرداخت قطعی منافع اوراق، مبنای زمان محاسبه منافع اوراق، یک ماه قبل از سررسیدهای اوراق خواهد 19ماده  روز قبل از سررسیدهای پرداخت برای عموم منتشر و همزمان به سازمان ارائه گردد. 15 بود و گزارش بانی در اینخصوص باید تا  روز بعد از سررسیدهای پرداخت به سازمان ارائه گردد. در صورت 15اظهارنظر امین در خصوص گزارش مذکور باید حداکثر تا فزونی منافع محاسبه شده در گزارش امین نسبت به مبالغ پرداختی مذکور، مابهالتفاوت باید به دارندگان اوراق در مقاطع زمانی مربوطه پرداخت گردد و در صورت کسری، مابهالتفاوت به بانی عودت نمیگردد. مابهالتفاوت ناشی از کسری مذکور، قابل احتساب در منافع دورههای بعد نبوده و پرداخت منافع بر اساس گزارش امین، به منزله مفاصاحساب بانی با دارندگان اوراق برای هر دوره میباشد.

 

 

 روز پس از سررسید اوراق نسبت به محاسبه سود قطعی اوراق و ارائه آن به امین اقدام 15 :بانی مکلف است حداکثر 20ماده نماید. اظهارنظر امین درخصوص گزارش مذکور باید حداکثر تا یک ماه بعد از سررسید به سازمان ارائه گردد. میزان سود قطعی قابل پرداخت به دارندگان اوراق حداکثر ظرف دو ماه پس از سررسید نهایی پرداخت خواهد شد. تبصره: در صورتی که منافع دارایی بر مبنای قرارداد مربوطه به مبلغ معینی باشد، در این حالت مبالغ پرداختی به دارندگان  . الزامی نیست 20 و 19 اوراق معین بوده و رعایت مواد : بانی میتواند تقاضای انتشار اوراق منفعت را همراه با اختیار فروش برای سرمایهگذاران و یا اختیار خرید برای خود به 21ماده سازمان ارائه نماید. انتشار اوراق منفعت همراه با اختیار خرید و یا فروش منوط به اخذ مجوز موردی از سازمان خواهد بود.  میباشد 1384 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1 ماده 24اوراق منفعت جزو ابزارهای مالی موضوع بند و براساس قانون مذکور، سود حاصل از اوراق منفعت و درآمدهای ناشی از نقل و انتقال آن از پرداخت هرگونه مالیات معاف خواهند بود. 

 :1 مثال بانی (صاحب منافع داراییهای بادوام، مانند بزرگراه) به منظور حل مشکل نقدینگی خود برای بخشی از منافع حاصل از دارایی، اوراق منفعت منتشر مینماید. سپس بانی خالص درآمد حاصل از آن دارایی را از طریق ناشر در اختیار دارندگان اوراق (سرمایهگذاران) قرار میدهد. دارندگان اوراق میتوانند اوراق خود را نگهداری کرده از سود اوراق منتفع شوند کما اینکه میتوانند قبل از سررسید در بازار ثانوی به فروش رسانند. بانی مبالغ سودهای علیالحساب را در مقاطع پرداخت سود و مبلغ اصل اوراق را در سررسید اوراق   در سررسید اوراق توسط بانی پرداخت خواهد شد. ، پرداخت خواهد کرد. همچنین مازاد سود قطعی نسبت به سودهای علیالحساب 400 ،355 ،320 به ترتیب برابر 98 و 97 ،96 ،95 خالص درآمدها (درآمدها منهای هزینهها) برای سالهای 95در ابتدای سال  است. با توجه به اینکه فرض شده نرخ بازار 1 ریال1ر000 ریال برآورد شده است. بنابراین مبلغ اسمی اوراق منفعت برابر 445و  .2 است، بنابراین عرضه اوراق به ارزش اسمی صورت گرفته است 18% مشخصات اوراق منفعت:  ، ریالی)10 ورقه 100(  ریال1ر000 : – مبلغ (اسمی) اوراق منفعت منتشر شده 1 – شیوه عرضه: به قیمت بازار، 2  درصد،18 : – نرخ علیالحساب منافع 3  درصد،18 – نرخ اعمال اختیار فروش سرمایهگذار: 4 ، – مقاطع پرداخت سود: سالانه 5 ، دستورالعمل)20 ماه پس از سررسید پرداخت خواهد شد (ماده 2 – سود قطعی در سررسید اوراق محاسبه شده و حداکثر ظرف 6  سال،4 – دوره عمر اوراق: 7 ،1395/01/01 – تاریخ انتشار اوراق: 8 – معاملات ثانویه اوراق منفعت: قابل معامله در بورس اوراق بهادار تهران. 9                                                   محاسبه ارزش فعلی خالص درآمدهای (منافع) برآوردی اوراق:1 PVIF(18%,1)*320+PVIF(18%,2)*355+PVIF(18%,3)*400+PVIF(18%,4)*445=1000   محاسبه قیمت اوراق:2 PVIFA(18%,4)*180+PVIF(18%,4)*1000=1000 در صورتی که ارزش بازار اوراق از ارزش اسمی آن بیشتر/کمتر شود، صرف/کسر ایجاد خواهد شد.

 

 

  فرض میشود، روش ارزشیابی سرمایهگذاری در اوراق منفعت، روش اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش است.   دستورالعمل). 20 سال) محاسبه و پرداخت میشود (ماده 4 در مثالهای زیر فرض شده که سود قطعی در سررسید (پایان   دستورالعمل، سود قطعی ممکن است در پایان هر دوره محاسبه و به صورت قطعی تسویه شود و در این 19طبق ماده حالت سود قطعی جمعشونده نیست و باید در هر سال میزان قطعی سود، هزینه شود. در این رابطه مثالی ارائه نشده است.  در صورتی که در تاریخهای گزارشگری، مجموع خالص درآمدهای واقعی کسب شده، مازاد بر مجموع مبالغ سودهای   هزینه مالی تسهیلات « این مابهالتفاوت به عنوان ،)1ر000 +)4×180(=1ر720( علیالحساب و مبلغ اصل اوراق باشد  در حسابها شناسایی میشود. » مالی- اوراق منفعت در این مثال، بر اساس مبالغ منافع واقعی کسب شده، سه حالت به شرح جدول زیر در نظر گرفته شده است و ثبتها  مطابق هر یک از حالتها ارائه میگردد. لازم به ذکر است ثبتهای مربوط به انتشار اولیه اوراق منفعت، پرداخت سودهای علیالحساب و تسویه اوراق در هر سه حالت یکسان است و تنها تفاوت این سه حالت در محاسبه مابهالتفاوت سود قطعی و سودهای علیالحساب پرداختی میباشد. 

شرح حالت اول حالت دوم حالت سوم  350 350 350 95سال  400 400 400 96سال  1ر000 500 450 97سال  300 600 500 98سال  2ر050 1ر850 1ر700 جمع

 

 

 

ثبتهای حسابداری اوراق منفعت با فرض پرداخت سود قطعی در سررسید شرح بانی سرمایهگذار

حالت اول: انتشار اولیه اوراق منفعت (1/1/1395)

  1ر000   سرمایهگذاری در اوراق منفعت 1ر000 وجه نقد 1ر000   وجه نقد 1ر000  تسهیلات مالی – اوراق منفعت

پرداخت سود علیالحساب (30/12/1395)

  1180   وجه نقد 1180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد

  ریال1ر100ارزش روز اوراق (30/12/1395) –   -2   پرداخت سود علیالحساب 139 /12/29 آخرین دوره ( 8)   180   وجه نقد 180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد تسویه اوراق (29/12/1398)   1ر000   وجه نقد 1ر000 تسهیلات مالی – اوراق منفعت 1ر000   سرمایهگذاری در اوراق منفعت 1ر000  وجه نقد حالت دوم: پرداخت سود علیالحساب 139 /12/29 آخرین دوره ( 8)   180   وجه نقد 180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد پرداخت سود قطعی (29/12/139 8)   130   وجه نقد 3130 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 130   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 130  وجه نقد تسویه اوراق (29/12/1398)   1ر000   وجه نقد 1ر000 تسهیلات مالی – اوراق منفعت 1ر000   سرمایهگذاری در اوراق منفعت 1ر000  وجه نقد حالت سوم: پرداخت سود علیالحساب (29/12/139 7)   180   وجه نقد 4210 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد    30  ذخیره هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت پرداخت سود علیالحساب 139 /12/29 آخرین دوره ( 8)   180   وجه نقد 180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد پرداخت سود قطعی (29/12/139 8)   330   وجه نقد 5300 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 330    درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 30 ذخیره هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت    330  وجه نقد تسویه اوراق (29/12/1398)   1ر000   وجه نقد 1ر000 تسهیلات مالی – اوراق منفعت 1ر000   سرمایهگذاری در اوراق منفعت 1ر000  وجه نقد  

                                                

  )این ثبت در مواعد پرداخت سود (پایان هر سال) تکرار میشود. 1ر000 × 0/18( 1 با توجه به اینکه روش ارزشیابی سرمایهگذاری در اوراق منفعت، روش اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش در نظر گرفته شده، در صورت کاهش ارزش در مقاطع 2 گزارشگری، زیان کاهش ارزش شناسایی میشود.  )1ر000 +)4×180(=1ر720 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق ( 1ر850(  با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم 3 در سررسید شناسایی و به » هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت « ریال )به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علیالحساب تحت عنوان 130( گردید، این مابهالتفاوت دارنده اوراق پرداخت میگردد.  ) ریال1ر720 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق ( 1ر750(  )با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال سوم 30+180=210( 4 در پایان سال سوم شناسایی  » هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت « ریال )به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علیالحساب تحت عنوان 30( گردید، این مابهالتفاوت و در سررسید به دارنده اوراق پرداخت میگردد.   ) ریال1ر720( ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق 2ر050( ) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم 330-30=300( 5 هزینه مالی تسهیلات « ریال )به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علیالحساب تحت عنوان 30 ریال )منهای ذخایر شناسایی شده قبلی ( 330( گردید، این مابهالتفاوت   در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت میگردد. » مالی- اوراق منفعت

 

 

  :2مثال % سالیانه در تاریخ سررسید را دارد. با 20  میباشد، با این تفاوت که بانی اختیار خرید با نرخ سود 1تمامی اطلاعات مانند مثال % را دارد، در صورتی که در تاریخهای گزارشگری، مجموع خالص درآمدهای واقعی 20توجه به اینکه بانی اختیار خرید با نرخ  ، این مابهالتفاوت ، ) باشد 1ر000 +)4×180(=1720( کسب شده، مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق هزینه « به عنوان ،)1ر000 +)4×200(=1ر800 % و مبلغ اصل اوراق ( 20 حداکثر تا سقف مجموع مبالغ سودهای علیالحساب با نرخ   در حسابها شناسایی میشود. » مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت حالت اول: با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق نمیشود،  . تفاوتی ندارد1 ثبتها با مثال  % در سررسید 20 ثبتهای حسابداری اوراق منفعت با فرض پرداخت سود قطعی در سررسید و اختیار خرید بانی با نرخ شرح بانی سرمایهگذار حالت دوم: پرداخت سود علیالحساب 139 /12/29 آخرین دوره ( 8)   180   وجه نقد 180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد پرداخت سود قطعی (29/12/139 8)   80   وجه نقد 180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 80   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 80  وجه نقد تسویه اوراق (29/12/1398)   1ر000   وجه نقد 1ر000 تسهیلات مالی – اوراق منفعت 1ر000   سرمایهگذاری در اوراق منفعت 1ر000  وجه نقد حالت سوم: پرداخت سود علیالحساب (29/12/139 7)   180   وجه نقد 2210 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد    30  ذخیره هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت پرداخت سود علیالحساب 139 /12/29( آخرین دوره 8)   180   وجه نقد 180 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 180   درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 180  وجه نقد پرداخت سود قطعی (29/12/139 8)   80   وجه نقد 350 هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت 80    درآمد سرمایهگذاری در اوراق منفعت 30 ذخیره هزینه مالی تسهیلات مالی – اوراق منفعت    80  وجه نقد تسویه اوراق (29/12/1398)   1ر000   وجه نقد 1ر000 تسهیلات مالی – اوراق منفعت 1ر000   سرمایهگذاری در اوراق منفعت 1ر000  وجه نقد

                                                 ) گردید، لیکن با 1ر000 +)4×180(=1ر720( ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق 1ر850(  مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم 1 ریال )به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علیالحساب تحت عنوان 80(  ریال1ر800 % را دارد، این مابهالتفاوت حداکثر تا سقف 20توجه به اینکه بانی اختیار خرید با نرخ  در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت میگردد. » هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت « ) ریال1ر720 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق ( 1ر750( ) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال سوم 30+180=210( 2 هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق « به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علیالحساب تحت عنوان ،) ریال 30(  ریال1ر800 حداکثر تا سقف ، گردید، این مابهالتفاوت  در پایان سال سوم شناسایی و در سررسید به دارنده اوراق پرداخت میگردد. »منفعت ) ریال1ر720 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علیالحساب و مبلغ اصل اوراق ( 2ر050( ) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم 80-30=50( 3 ریال )به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علیالحساب تحت عنوان 30 ریال) منهای ذخایر شناسایی شده قبلی ( 80( ریال 1ر800 گردید، این مابهالتفاوت، حداکثر تا سقف   در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت میگردد. » هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت «

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در print

مقاله های مرتبط

مدارک مثبته

مدارک مثبته

در این نوشته به مفهوم مدارک مثبته و یا اسناد مثبته و نقش آن در حسابداری و چگونگی رسیدگی به آن توسط مشاور مالیاتی می

ادامه مطلب »
مشاور مالیاتی کیست ؟

مشاور مالیاتی کیست ؟

مشاور مالیاتی کیست؟ در این مطلب درباره مشاور مالیاتی کیست و خصوصیات یک وکیل مالیاتی خبره ، هم چنین میزان آشنایی او با قوانین مالیاتی

ادامه مطلب »
درخواست خود را بنویسید ...
ما را در نقشه بیابید ...