تهیه صورت جریان وجه نقد به روش غیر مستقیم

صورت جریان وجوه نقد
تهیه صورت جریان وجه نقد به روش مستقیم
اسفند ۳, ۱۳۹۶
صورت جریان وجوه نقد
نکات مهم که قبل از تهیه صورت جریان وجوه نقد دانستن آن ضروری است
اسفند ۳, ۱۳۹۶
حسابهای موقت

حسابهای موقت

تهیه صورت جریان وجه نقد به روش غیر مستقیم

روشی است که شرکتها در عمل از آن استفاده می¬کنند و بکارگیری آن بسیار راحت¬تر از روش مستقیم می¬باشد؛ سود عملیاتی هر شرکت در پایان سال مالی حاصل یک سری رویدادهای نقدی و غیرنقدی است یا به زبان ما حسابداری مبنای کار تعهدی است.
روش کار: در رویۀ غیر مستقیم فقط کافی است که اثرات معاملات غیرنقدی طی سال را خنثی کنید، یا به عبارت دیگر آنها را برگشت دهید.
سود (زیان) عملیاتی بر مبنای تعهدی (شامل رویدادهای نقدی و غیرنقدی)
کسر می¬شود: ((دوره طی نقدی غیر معاملات اثرات))/(نقدی مبنای بر عملیاتی (زیان)سود)
روش حذف معاملات غیرنقدی در روش غیرمستقیم:‌
برای حذف معاملات غیرنقدی به روش زیر عمل کنید:
۱. اختلاف اقلام ترازنامه ۲ سال (اقلام ساختاری و اقلام مقایسه-ای) را مشخص کنید. (بصورت مثبت و منفی)‌
به موارد زیر توجه کنید:
ارقام امسال را منهای اقلام پارسال نمایید نه برعکس.
فقط از داراییها و بدهیها اختلاف¬گیری کنید و حقوق صاحبان سهام را مشخص کنید.
در بخش دارائی¬ها نیز وجه نقد دارایی ثابت و داراییهای نامشهود را کنار بگذارید.
۲. اختلاف ارقام ترازنامه در بخش داراییها را در عدد منفی یک ضرب کنید.
۳. اختلاف ارقام ترازنامه در بخش بدهیها را تغییری ندهید.
۴. ارقام هزینه¬های غیرنقدی نظیر استهلاک را مشخص نمایید.
۵. ارقام بدست¬آمده از بندهای ۲و۳و۴ فوق را با سود عملیاتی جمع جبری نمایید و در یادداشتی جداگانه تحت عنوان صورت تطبیق سود (زیان) عملیاتی در صورتهای مالی بیاورید.
در ادامه مثالی جهت روشن¬تر شدن موضوع ارائه شده است. ضمن اینکه بعد از مثال به دلایل تئوریک یا منطق حذف معاملات غیرنقدی خواهیم پرداخت.
مثال:‌اطلاعات ذیل مربوط به شرکت ب در سال مالی ۱۳۹۰ می¬باشد. مطلوبست تهیه صورت تطبیق سود عملیاتی شرکت ب
اطلاعات ذیل نیز در مورد شرکت ب ارائه می¬شود.
سود عملیاتی ۲٫۵۰۰ میلیون ریال
هزینه استهلاک ۷۰۰ میلیون ریال
ترازنامه شرکت ب
سال مالی منتهی به ۲۹/۱۲/۱۳۹۰
اختلاف
شرح ۱۳۹۰ ۱۳۸۹ اختلاف اختلاف×منفی یک شرح ۱۳۹۰ ۱۳۸۹ اختلاف اختلاف بدون تغییر
نقد ۸۰۰ ۶۰۰ – – حسابهای پرداختنی تجاری ۱٫۰۰۰ ۹۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰
حسابهای دریافتنی تجاری ۱٫۵۰۰ ۱٫۲۰۰ ۳۰۰ (۳۰۰) ذخیره مزایای پایان خدمت ۳٫۰۰۰ ۲٫۵۰۰ ۵۰۰ ۵۰۰
پیش-پرداختها ۸۰۰ ۹۰۰ (۱۰۰) ۱۰۰ تسهیلات جاری ۷۰۰ ۹۰۰ (۲۰۰) (۲۰۰)
موجودی کالا ۷۰۰ ۶۰۰ ۱۰۰ (۱۰۰)
جمع داراییهای جاری ۳۸۰۰ ۳٫۳۰۰ ۵۰۰ (۳۰۰) جمع بدهیهای جاری حقوق صاحبان سهام ۴٫۷۰۰ ۴٫۳۰۰ ۴۰۰ ۴۰۰
دارایی ثابت ۱٫۲۰۰ ۱٫۰۰۰ – – سرمایه ۱٫۰۰۰ ۱٫۰۰۰ – –
دارایی نامشهود ۸۰۰ ۸۰۰ – – سود انباشته ۱۰۰ (۲۰۰) – –
جمع داراییهای غیرجاری ۲٫۰۰۰ ۱٫۸۰۰ – – جمع حقوق صاحبان سهام ۱٫۱۰۰ ۸۰۰ – –
جمع داراییها ۵٫۸۰۰ ۵٫۱۰۰ – – جمع بدهیها و حقوق صاحبان سهام ۵٫۸۰۰ ۵٫۱۰۰
شرح امور انجام¬شده جهت تهیه صورت تطبیق سود (زیان) عملیاتی
۱. اختلاف¬گیری بین ستون¬های ترازنامه انجام شد.
ارقام سالجاری منهای سال قبل شد.
از وجه نقد دراایی ثابت و داراییهای نامشهود اختلاف¬گیری نشد.
حقوق صاحبان سهام نیز کنار گذاشته شد و اختلاف¬گیری نشد.
۲. اختلاف ارقام ترازنامه در بخش داراییها را در عدد منفی یک ضرب کردیم.
۳. اختلاف ارقام ترازنامه در بخش بدهیها را تغییری ندادیم.
۴. رقم هزینه¬های غیرنقدی نیز مشخص است. (استهلاک= ۷۰۰ میلیون ریال)
حال با توجه به اختلافات بدست¬آمده و تغییرات صورت¬پذیرفته و داشتن رقم سود عملیاتی صورت تطبیق سود عملیاتی بدین شرح است.
صورت تطبیق سود عملیاتی
سودعملیاتی ۲٫۵۰۰
اضافه می¬شود. هزینه¬های غیرنقدی (استهلاک)‌ ۷۰۰
اضافه (کسر) می¬شود اختلافات داراییها ضرب در منفی یک
حسابهای دریافتنی تجاری (۳۰۰)
پیش¬پرداختها ۱۰۰
موجودی کالا (۱۰۰)
جمع (۳۰۰)
اضافه (کسر)‌می¬شود. اختلاف بدهیها ضرب در منفی یک
حسابهای پرداختی تجاری ۱۰۰
ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان ۵۰۰
تسهیلات جاری (۷۰۰)
جمع ۴۰۰
خالص جریان نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی ۳٫۳۰۰
نکته: صورت تطبیق فوق فقط بصورت تئوری تهیه گردید و اگر بخواهیم طبق فرم نمونه (شکل ۲-صفحه۹) صورت تطبیق تهیه کنیم باید برخی از اقلام را با یکدیگر جمع کرده و افزایش یا کاهش حساب مزبور را درج نمائیم، برای مثال فوق صورت تطبیق سود عملیاتی استاندارد بدین شکل است.
صورت تطبیق سود عملیاتی:
صورت تطبیق سود عملیاتی با جریان خالص ورود وجه نقد ناشی از فعالیتهای عملیاتی بشرح زیر است:
۱۳۹۰ ۱۳۸۹
سود عملیاتی ۲٫۵۰۰
هزینه¬های استهلاک ۷۰۰
خالص افزایش در ذخیرۀ مزایای پایان خدمت کارکنان ۵۰۰
افزایش موجودی مواد و کالا (۱۰۰)
کاهش سفارشات و پیش¬پرداختهای عملیاتی ۱۰۰
افزایش حسابهای دریافتنی عملیاتی (۳۰۰)
*کاهش حسابهای پرداختنی عملیاتی (۱۰۰)
۳٫۳۰۰
* حسابهای پرداختنی تجاری و تسهیلات جاری با یکدیگر جمع گردیده و در قالب حسابهای پرداختنی عملیاتی آورده شده است.
نکته:‌تغییرات داراییهای ثابت و داراییهای نامشهود ارتباطی با فعالیتهای عملیاتی ندارند و بهمین دلیل در تغییرات لحاظ نشده¬اندو تغییرات نقدی در داراییهای ثابت در سرفصل فعالیتهای سرمایه¬گذاری طبقه¬بندی می¬شوند.
نکته: لطفاً فراموش نشود که روش مستقیم یا روش غیرمستقیم فقط در مورد نحوه ارائه اطلاعات سرفصل فعالیتهای عملیاتی مطرح است و در سایر سرفصل¬ها رویه مورد استفاده فقط روشی مستقیم است.
دلایل تئوریک یا منطق حذف معاملات غیرنقدی
جهت توضیح دلایل تئوریک حذف معاملات غیرنقدی آنها را به دو دسته تقسیم¬بندی کرده¬ایم:
الف) مواردی که به سود عملیاتی اضافه می¬شوند. مانند هزینه استهلاک، کاهش در حسابهای دریافتنی عملیاتی، افزایش در حسابهای پرداختنی عملیاتی
ب) مواردی که از سود عملیاتی کسر می¬شوند مانند افزایش در مطالبات عملیاتی، افزایش در موجودی کالا،‌افزایش در پیش-پرداختها، کاهش در حسابهای پرداختنی و کاهش در بدهیهای معوق
قبل از توضیح راجع به دلایل حذف معاملات غیرنقدی ضروری است که یادآور شوم هرگاه در فهم مطالب ارائه شده دچار مشکل شدید با رسم حساب مربوطه به صورت T و تحلیل آن می¬توانید به درک سریعتر و بهتری برسید.
الف) مواردی که به سود عملیاتی اضافه می¬شوند:
هزینه استهلاک:‌جزء هزینه¬های غیرنقدی است یعنی بهنگام ثبت در دفاتر از بابت آن وجه نقدی خارج نمی¬شود،‌در حالیکه باعث کاهش سود عملیاتی شده بهمین دلیل جهت تبدیل سود عملیاتی تعهدی به سود عملیاتی نقدی باید به سود اضافه شود.
کاهش در مطالبات عملیاتی (نظیر حسابهای دریافتنی) اگر فرض کنیم که طی دوره حساب فروش به طرفیت حسابهای دریافتنی یا وجه نقد بستانکار گردیده است کاهش در حسابهای دریافتنی بدان معنی است که دریافت وجه نقد (درآمد بر مبنای نقدی) بیشتر از درآمدی است که بر اساس روش تعهدی گزارش شده بهمین دلیل کاهش مزبور ر ابه سود عملیاتی اضافه می¬کنیم.
کاهش در موجودی کالا به حساب موجودی کالای ذیل توجه کنید:
موجودی کالا
مانده اول دوره ۲۰۰ بهای تمام شده فروش ۱٫۰۴۰
خرید نقدی ۱٫۰۰۰
مانده پایان دوره ۱۶۰
خرید طی دوره ۱٫۰۰۰ ریال است در حالیکه بهای تمام شده کالای فروش¬رفته ۱٫۰۴۰ ریال است یعنی بخشی از بهای تمام شده کالای فروش¬رفته از موجودی کالایی بوده که از بابت آن وجه نقدی پرداخت نشده پس جهت تبدیل بهای تمام¬شدۀ فروش رفتۀ تعهدی به نقدی باید این ۴۰ ریال را از بهای تمام شده خودمان (۱٫۰۴۰ ریال) کم کنیم.
بعبارت دیگر:
بهای تمام شدۀ کالای فروش رفته ۱٫۰۴۰
موجودی کالایی که وجهی از بابت آن پرداخت نشده (۴۰)
۱٫۰۰۰
می¬دانید که کاهش بهای تمام شده اثر افزایشی بر سود دارد پس ۴۰ ریال را به سود عملیاتی اضافه می¬کنیم.
کاهش در اقلام پیش¬پرداخت
برای مثال پیش¬پرداخت اجاره بدین معناست که بخشی از هزینه-های اجاره کل سال از محل پیش¬پرداخت سال قبل بدهکار گردیده و وجهی از بابت آن پرداخت نشده و مستلزم خروج وجه نقد نبوده است.
افزایش در حسابهای پرداختنی:
وقتی حسابهای پرداختنی طی سال افزایش می¬یابد یعنی هزینه¬ها بر مبنای تعهدی بیشتر از هزینه¬ها بر مبنای نقدی است چرا؟
چون هزینه¬هایی طی دوره به وقوع پیوسته ولی وجه آن هنوز پرداخت نشده و باعث کاهش در سود عملیاتی شده پس جهت رسیدن به سود نقدی باید به سود عملیاتی اضافه شود.
افزایش در بدهیهای معوق (مثل حقوق پرداختنی- اجاره پرداختنی)‌
به معنی گردش هزینه در دوره¬ای است که بابت آن وجهی پرداخت نشده پس جهت رسیدن به جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی باید به سود عملیاتی افزوده گردد.
ب) مواردی که از سود عملیاتی کسر می¬شوند:
افزایش در مطالبات عملیاتی
این افزایش زمانی رخ می¬دهد که بخشی از درآمد شرکت بدون دریافت وجه نقد شناسایی شده و بهمین دلیل باید از سود عملیاتی تعهدی کسر گردد.
افزایش در موجودی کالا
لطفاً به همان مثال صفحۀ ۲۸ با اعدادی جدید توجه نمایید.
موجودی کالا
مانده اول دوره ۴۰۰ بهای تمام شده فروش ۱٫۸۰۰
خرید نقدی ۲٫۰۰۰
مانده پایان دوره ۶۰۰
خرید طی دوره ۲٫۰۰۰ ریال است. در حالیکه بهای تمام شده کالای فروش رفته ۱٫۸۰۰ ریال است یعنی تمام خرید نقدی و طی دوره به فروش نرسیده و ۲۰۰ ریال از خرید طی دوره، از سود عملیاتی امسال کسر نشده در حالیکه در روش نقدی کل ۲.۰۰۰ ریال باید به حساب هزینه دوره منظور می¬شد،‌حال جهت تبدیل سود تعهدی به سود نقدی یا خالص جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی باید ۲۰۰ ریال از سود عملیاتی کسر شود.
افزایش در پیش¬پرداخت
برای مثال افزایش در پیش¬پرداخت اجاره زامنی رخ می¬دهد که وعده پرداختی از بابت اجارۀ محل بیشتر از هزینۀ تحمل شدۀ طی دوره باشد، به همین دلیل افزایش مزبور باید از سود عملیاتی کسر شود.
کاهش در حسابهای پرداختنی
به این معناست که علاوه بر هزینه¬های ملی دوره بخشی از بدهیهای سال گذشته نیز در سالجاری پرداخت شده و چون هر گونه پرداختی در روش نقدی به معنای هزینه می¬باشد، فلذا کاهش مزبور از سود عملیاتی کسر می¬شود.
کاهش در بدهیهای معوق:
حاکی از خروج وجه نقد طی سال می¬باشد که باید از سود عملیاتی کسر گردد.

سود عملیاتی

اضافه می¬شود. کسر می¬شود
هزینه استهلاک افزایش در مطالبات عملیاتی
کاهش در مطالبات عملیاتی افزایش در موجودی-های کالا
کاهش در موجودی¬های کالا افزایش در پیش-پرداختها
کاهش در پیش¬پرداختها کاهش در حسابهای پرداختنی
افزایش در حسابهای پرداختنی کاهش در بدهیهای معوق
افزایش در بدهیهای معوق

=
سود عملیاتی به روش نقدی
یا خالص جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی
شکل ۷- خلاصۀ تبدیل سود عملیاتی به خالص جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای عملیاتی
مطالبی پیرامون تحلیل سایر حسابها جهت رسیدن به سایر جریانهای نقدی
همان¬گونه که در مورد فعالیتهای عملیاتی ذکر شد با تحلیل ماندۀ برخی حسابها، قاصر به رسیدن جریان وجه نقد ناشی از فعالیتهای عملیاتی هستیم به همین ترتیب، با تحلیل حسابهای مرتبط با سایر جریانهای نقدی می¬توانیم به جریانهای نقدی ناشی از فعالیتهای بازده سرمایه¬گذاریها و سود پرداختی بابت تأمین مالی، مالیات بر درآمد،‌سرمایه¬گذاریها و تأمین مالی برسیم؛ ولی آنچه که در شرکت¬ها اتفاق می¬افتد با تحلیل¬ها تئوریک کاملاً متفاوت است. چون جهت هر یک از جریانهای نقدی یک حساب دریافتنی یا پرداختنی بخصوص ایجاد نشده و عملاً‌ ثبت-های طی دوره در یک یا دو حساب دریافتنی یا پرداختنی منعکس می¬شود آنهم نه بصورت هدفمند جهت تهیه صورت جریان وجوه نقد، پس عملاً تحلیل سایر حسابها جهت رسیدن به سایر جریانهای نقدی غیرممکن است و همانطور که در مقدمۀ کتاب ذکر شده هدف از تدوین کتاب ارائه راهبرد عملی جهت تهیه صورت جریان وجوه نقد است و تهیه¬کنندگان صورتهای مالی عملاً از طریق مشاهده دفاتر معین و کل، سایر اطلاعات، دفاتر فنی و همچنین از صورتهای مالی اطلاعات خود را جهت تهیه صورت جریان استخراج می¬کنند، چون تحلیل در این سطح اصلاً مقرون به صرفه نمی¬باشد.
با این حال جهت آشنایی شما حسابداران محترم با شیوۀ تحلیل در بحث تئوریک به صورت گذرا اشاره¬ای به آن خواهیم داشت.
هزینه¬های مالی:
اگر فرض کنیم جهت حساب هزینۀ مالی دارای حساب سود تضمین شده پرداختنی و پیش¬پرداخت باشیم رویه مورد عمل ما بشرح ذیل می¬باشد:
صرف مستهلک¬شدۀ بدهیها + کاهش در بدهی مربوطه + افزایش در پیش¬پرداخت مربوطه +
و یا و یا هزینه تأمین مالی = وجه نقدی پرداختنی بابت هزینه تأمین مالی
کسر مستهلک¬شده بدهیها- افزایش در بدهی مربوطه- کاهش در پیش¬پرداخت مربوطه –
بعنوان مثال برخی اطلاعات مربوط به شرکت ج بشرح زیر است

هزینه مالی ۴۰۰ میلیون ریال ۱۳۹۰ ۱۳۸۹ افزایش (کاهش)
پیش¬پرداخت هزینه تأمین مالی ۳٫۵۰۰ ۲٫۵۰۰ ۱٫۰۰۰
سایر حسابهای پرداختنی- تأمین مالی ۸۰۰ ۱٫۱۰۰ (۳۰۰)
هزینۀ تأمین مالی پرداختی در سال مالی ۱۳۹۰
میلیون ریال ۱٫۷۰۰=۳۰۰+۱٫۰۰۰+۴۰۰= هزینه تأمین مالی پرداختنی
تحلیل: افزایش در پیش¬پرداختها یعنی بخشی از پرداخت مربوط به سال آینده در سالجاری انجام شده ولی چون در روش نقدی کل پرداختها هزینه است پس به هزینه اضافه می¬کنیم همچنین بدهی مربوط به این هزینه مالی نیز کاهش یافته که به معنای پرداخت بخشی از بدهی سال قبل در سال جاری است که چون هر پرداختی در روش نقدی هزینه است بنابراین به هزینه مالی اضافه می¬شود.
نکته:‌شایان ذکر است استهلاک کسر بدهیها (اوراق قرضۀ به کسر فروخته شده) هزینۀ مالی را افزایش می¬دهد. لذا مستلزم خروج وجه نقد نیست. از این رو این رقم برای دستیابی به وجوه نقد پرداختنی از هزینه مالی کسر می¬شود؛ در مقابل استهلاک صرف بدهیها (اوراق قرضه به صرف فروخته شده) برای تعیین وجوه نقد پرداختی بعنوان یک افزاینده عمل می¬کند. با تحلیلی مشابه استهلاک کسر (تخفیف مطالبات) بعنوان یک کاهنده و استهلاک صرف (اضافه بهاء) مطالبات بعنوان یک افزایندۀ وجوه نقد دریافتی بابت درآمد مالی (بهره) تلقی می¬شود.
با تحلیل¬های مشابه نیز می¬توان به فرمول¬های زیر دسترسی پیدا کرد.

صرف مستهلک¬شدۀ مطالبات+ کاهش در حسابهای دریافتنی مربوطه + افزایش در پیش ¬دریافت مربوطه +
و یا و یا درآمد مالی (بهره) = وجه نقد دریافتنی از
بابت درآمد عالی (بهره)
کسر مستهلک¬شده مطالبات – افزایش در حسابهای دریافتنی مربوطه کاهش در پیش¬دریافت مربوطه –

کاهش در سود سهام پرداختنی +
یا سود سهام اعلامی = وجه نقد پرداختی به سهامداران
افزایش در سود سهام پرداختنی –

arman
arman
شرکت آرمان پرداز خبره بیش از 15سال سابقه فعالیت در زمینه حسابداری وحسابرسی وخدمات مشاوره مالی ومالیاتی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.

I agree to these terms.